موجبات طلاق به درخواست زن - طلاق و شرایط آن

موجبات طلاق به درخواست زن به قرار ذیل است: 

1- خودداری یا عجز شوهر از دادن نفقه

مطابق ماده 1129 قانون مدنی در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجرای حکم محکمه و الزام او به دادن نفقه، زن می‌تواند برای طلاق به حاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به طلاق می‌نماید همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.

اگر دادگاه حکم انفاق به سود زن صادر کند و با صدور اجرائیه علیه شوهر حکم اجرا نشود زن می‌تواند از دادگاه تقاضای حکم طلاق کند و دادگاه شوهر را اجبار به طلاق خواهد کرد.

مقصود از نفقه‌ای که استنکاف از دادن آن مجوز طلاق است نفقه‌ آینده است نه نفقه‌ی گذشته.

2- عسر و حرج

در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد وی می‌تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود دادگاه می‌تواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اثبات عسر(سختی) میسر نباشد زوجه با اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود(ماده 1130 ق.م). عسر و حرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آوردن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد.

موارد زیر در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب می‌گردد:

1- ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت 6 ماه متوالی و یا 9 ماه متناوب در مدت 1 سال بدون عذر موجه.

2- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلاء وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است.

3- محکومیت قطعی زوج به حبس 5 سال یا بیش‌تر

4- ضرب و شتم یا هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که عرفا با توجه به وضعیت زوج قابل تحمل نباشد.

5- ابتلاء زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید.

موارد مذکور در بالا حصری نیست؛ بلکه از مصادیق عسر و حرج است و دادگاه می‌تواند در موارد دیگری نیز عسر و حرج زن را احراز و حکم طلاق، به درخواست وی صادر کند.

در موارد عسر و حرج، با احراز یکی از آنها دادگاه باید حکم قطعی طلاق به درخواست زن صادر کند. اما خلاف آن قابل اثبات است یعنی ممکن است شوهر ثابت کند که به رغم وجود یکی از موارد یاد شده ادامه زندگی برای زن مشقت‌بار و غیرقابل تحمل نیست.

3- غیبت شوهر بیش از 4 سال

هرگاه شخصی 4 سال تمام غایب یا مفقودالاثر باشد زن او می‌تواند تقاضای طلاق کند.

محکمه زمانی می‌تواند حکم طلاق صادر کند که پس از دریافت درخواست طلاق از جانب زن در یکی از جراید محل و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران اعلانی در سه دفعه متوالی هر کدام به فاصله یک ماه منتشر کرده و اشخاصی را که ممکن  است از غایب خبری داشته باشند دعوت نماید که اگر خبر دارند به اطلاع محکمه برسانند. هرگاه یک سال پس از تاریخ نشر اولین آگهی بگذرد و حیات غایب ثابت نشود، دادگاه حکم طلاق صادر می‌کند.

زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده وفات نگه دارد(ماده 1156 ق.م).

اگر شخص غایب پس از وقوع طلاق و گذشتن مدت عده مراجعت کند دیگر حقی نسبت به زن سابق خود ندارد لیکن از قبل از انقضای مدت عده مراجعت نماید نسبت به طلاق حق رجوع دارد و می‌تواند با اظهار اراده خود به ادامه ازدواج، اثر طلاق را از بین ببرد(ماده 1030 ق.م).

4- وکالت زن در طلاق

در ضمن عقد نکاح یا عقد لازم دیگر شوهر می‌تواند به زن وکالت برای طلاق بدهد.

مطابق ماده 1119 ق.م طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر شرط بنمایند. مثل اینکه شرط شود هرگاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غایب شود یا ترک انفاق نماید یا بر علیه حیات زن سوء قصد یا سوء رفتاری نماید که زندگانی آن‌ها با یکدیگر غیرقابل تحمل شود زن وکیل و وکیل در توکیل باشد که پس از اثبات تحقق شرط در محکمه و صدور حکم نهایی خود را مطلقه سازد.

هرگاه ضمن عقد نکاح یا عقد لازم دیگر به زن برای طلاق به طور مطلق وکالت داده شود، بدون اینکه اعمال وکالت موکول به تحقق شرطی باشد چنین وکالتی صحیح است.

توافق زوجین

طلاق خلع مبارات را می‌توان نوعی طلاق با توافق محسوب کرد؛ زیرا هر چند این نوع طلاق یک ایقاع است ولی شک نیست که براساس توافق زوجین واقع شده و توافق مبنای طلاق یا انگیزه بوده است.

براساس مقررات فعلی منظور از طلاق توافقی همان طلاق خلع یا مبارات است(ماده 1145 ق.م).

شرایط و تشریفات طلاق
شرایط طلاق

1- شرایط اساسی مربوط به ماهیت

2- شرایط صوری یا تشریفاتی مربوط به نحوه بیان و اراده

 شرایط طلاق دهنده

طلاق دهنده شوهر است.

مطابق قاعده «الطلاق بید من اخذ بالساق» طلاق عمل حقوقی یک جانبه به شمار می‌آید که به وسیله شوهر یا به نمایندگی از او واقع می‌شود.

وجود اراده و منجز بودن آن

طلاق یک عمل حقوقی است و مانند سایر اعمال حقوقی وجود اراده (قصد و رضاء) از شرایط صحت آن محسوب می‌شود(ماده 1136 ق.م). بنابراین هرگاه کسی در حال مستی یا از باب شوخی صیغه طلاق راجاری کند یا اشتباها به جای یکی از زن‌هایش دیگری را طلاق بدهد چنین طلاقی ساقط است.

طلاق باید منجز باشد و طلاق معلق به شرط باطل است.

بنابراین اگر مرد به زن خود بگوید طلاقت دادم اگر تا سه ماه دیگر آبستن نشوی، چنین طلاقی باطل است.

اراده باید اعلام شود البته لازم نیست که شوهر اراده خود را شخصا اعلام کند بلکه نماینده او می‌تواند از طرف او طلاق را جاری کند.

اگر شوهر از روی اکراه و به اثر فشار و تهدید زن خود را طلاق بدهد چنین طلاقی باطل است.

طلاق دهنده باید عاقل و بالغ باشد.

بالغ کسی که به سن 15 سال تمام قمری رسیده باشد.

صغیر حتی با اجازه‌ی ولی یا قیم خود نمی‌تواند زن خود را طلاق دهد.

از آنجا که طلاق امری شخصی است که خود شخص باید در مورد آن تصمیم بگیرد ولی یا قیم مجاز نیست که زوجه مولی علیه خود را به نمایندگی از او طلاق دهد.

مجنون دائمی نمی‌تواند شخصا زن خود را طلاق دهد، چون فاقد درک و اراده حقوقی است و اعمال حقوقی او باطل است اما استثنائا قانون‌گذار به ولی یا قیم مجنون اختیار داده در صورت مصلحت مولی علیه زن او را طلاق بدهد(ماده 1137 ق.م). ولی در ماده مذکور اعم است از ولی قهری، وصی و قیم.

قیم اگر بخواهد زن مجنون دائمی را طلاق بدهد این کار باید به پیشنهاد دادستان و تصویب دادگاه صورت گیرد اما درباره ولی قهری یا وصی نیازی به موافقت دادستان نیست هر چند اجازه دادگاه لازم است(ماده 1137 ق.م).

اگر مجنون ادواری باشد طلاق زن او به وسیله ولی یا قیم صحیح نیست زیرا طلاق یک امر شخصی است و مجنون ادواری می‌تواند در دوران افاقه زن خود را طلاق دهد.

چون حجر سفیه محدود به امور مالی است و طلاق را نمی‌توان از این امور محسوب کرد طلاق سفیه صحیح است(ماده 1136 ق.م).

تلخیص از مختصر حقوق خانواده دکتر اسدالله امامی و دکتر سیدحسین صفایی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در شنبه, 09 دی 1396 ساعت 10:44
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما