تدلیس - طلاق و موجبات طلاق

تدلیس

تدلیس در نکاح آن است که با اعمال متقلبانه نقص یا عیبی را که در یکی از زوجین هست پنهان دارند یا او را دارای صفت کمالی معرفی کنند که فاقد آن است.

تدلیس موجب حق فسخ است اعم از اینکه فریب خورده زن یا مرد باشد؛ مانند: سر کچلی که با کلاه گیس پوشانده شده است. 

یا مرد برخلاف واقع خود را دارای ثروت و مقام معرفی کند یا زن برخلاف واقع, خود را دختر فلان شخص معروف یا دارای هنر خیاطی یا آشپزی یا موسیقی جلوه دهد.

مطابق ماده 1128 قانون مدنی هرگاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده، برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبنی بر آن واقع شده باشد.

هرگاه تدلیس به وسیله شخص ثالث واقع شده باشد مثلا پدر یا مادر دختر یا پسر و صفاتی برخلاف واقع برای دختر یا پسر ذکر کرده باشند و طرف دیگر را فریب داده باشند شخص فریب خورده حق فسخ نخواهد داشت زیرا؛

1- فسخ نکاح جنبه‌ی استثنائی دارد و نباید آن را به موارد مشکوک گسترش داد.

2- برابر ماده 439 در حقوق ایران وقتی موجب خیار فسخ است که به وسیله‌ یکی از طرفین قرارداد واقع شده باشد.

3- از ماده 1128 ق.م استنباط می شود که اگر تدلیس بدان گونه باشد که صفت ادعایی صریحا یا ضمنا در قرارداد نیامده و وارد قلمرو توافق طرفین نشده یا بنای طرفین به وجود آن نباشد حق فسخ وجود نخواهد داشت.

4- فسخ نکاح به علت تدلیس ثالث ممکن است موجب زیان همسر دیگر باشد و منصفانه نیست همسری که مرتکب تقصیری نشده به سبب فریبکاری شخص ثالث از نکاح زیان ببیند.

5- مصلحت خانواده و اجتماع نیز اقتضا می‌کند که موارد انحلال نکاح حتی الامکان محدود گردد.

اگر در یکی از طرفین نقصی وجود داشته باشد و دارنده نقص در مورد آن سکوت کند. در این صورت اگر از نقص‌هایی باشد که عادتا قابل مسامحه نیست و با آگاهی از آن غالبا ازدواج صورت نمی‌گیرد، سکوت درباره آن را می‌توان تدلیس به شمار آورد. 

هرگاه نکاح ناشی از تدلیس باشد، فریب خورده می‌تواند طبق قواعد مسئولیت مدنی از تدلیس کننده مطالبه خسارت کند؛ اعم از اینکه تدلیس کننده یکی از زوجین یا ثالث باشد و اعم از اینکه همسر فریب خورده از حق فسخ استفاده کند یا نه.

اگر زنی فریبکاری کند و مردی با او ازدواج کند و نزدیکی واقع شود. آنگاه مرد از تدلیس آگاه شود و نکاح را فسخ کند در این صورت مرد می‌تواند مهرالمسمی را که به زن داده مسترد کند یا اگر نداده است از پرداخت آن خودداری کند اما چون نزدیکی صورت گرفته است کم‌ترین چیزی که به عنوان مهر قرار می‌گیرد به زن داده می‌شود.

تخلف از شرط

هرگاه در یکی از زوجین صفت خاصی شرط شده باشد و بعد از عقد معلوم شود که طرف فاقد وصف مقصود بوده است طرف دیگر حق فسخ نکاح را خواهد داشت.

معیار تفکیک تخلف از وصف و تدلیس را در بودن یا نبودن سوء نیت می‌توان دانست.

در تدلیس سوء نیت و قصد فریب طرف مقابل وجود دارد اما در تخلف از شرط چنین سوء نیتی وجود ندارد.

فسخ نکاح به هر لفظ یا عملی که دلالت بر آن کند تحقق می‌یابد و رعایت ترتیبات و تشریفات طلاق در فسخ لازم نیست.

برای تحقق فسخ و انحلال نکاح از این طریق حکم دادگاه شرط نیست.

خیار فسخ فوری است اگر دارنده خیار بعد از آگاهی از علت فسخ با فوریت حق خود را اعمال نکند خیار فسخ او ساقط می‌شود مشروط بر اینکه علم به حق فسخ و فوریت داشته باشد.

خیار فسخ حق است و همانند هر حق دیگری قابل اسقاط می‌باشد، بنابراین سقوط آن را در ضمن عقد یا در عقد دیگری می‌توان به عنوان شرط ذکر کرد.

خیار فسخ در نکاح امری شخصی و مختص طرفین عقد است، بنابراین حق فسخ قابل انتقال به غیر نیست.

طلاق

طلاق عبارت است از انحلال نکاح دائم با شرایط و تشریفات خاص از جانب مرد یا نماینده‌ی او.

طلاق مخصوص عقد دائم است و عقد منقطعه با انقضای مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می‌شود(ماده 1139 ق.م).

از نظر ماهیت حقوقی طلاق ایقاعی است که از سوی مرد یا نماینده او واقع می‌شود. حتی در مواردی که طلاق براساس توافق زوجین و به صورت خلع یا مبارات صورت می‌گیرد باز هم باید آن را ایقاع به شمار آورد.

موجبات طلاق

مقصود از موجبات طلاق چیزهایی است که مجوز طلاق به شمار آمده و به استناد آنها می‌توان اقدام به طلاق کرد.

موجبات طلاق در حقوق فعلی ایران به سه دسته تقسیم می‌شود:

الف) طلاق به درخواست زن؛

ب) طلاق به اراده مرد؛

ج) طلاق با توافق زوجین.

مطابق ماده 1133 ق.م اصلاحی سال 1381، مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید.

اگر شوهر بخواهد زن خود را طلاق بدهد باید به دادگاه رجوع کند و دادگاه با ارجاع اختلاف به داوری اقدام به اصلاح بین زوجین خواهد کرد و در صورتی که بین زن و شوهر سازش حاصل نشود گواهی عدم امکان سازش به شوهر خواهد داده شد.

هرگاه شوهر بدون اجازه دادگاه مبادرت به طلاق نماید به حبس از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.

تلخیص از مختصر حقوق خانواده دکتر اسدالله امامی و دکتر سیدحسین صفایی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در دوشنبه, 21 اسفند 1396 ساعت 16:57
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما