گروه‌های اجتماعی

رفتار و شخصیت انسان‌ها توسط گروهی که بدان تعلق دارند، شکل می‌گیرند؛ در سرتاسر زندگی، فعالیت‌های روزمره ما در معاشرت با مردم انجام می‌شود: کار کردن، بازی، اداره خانواده، آموزش و حتی عبادت ما معمولا در گروه‌ها انجام می‌گیرد. گروه اجتماعی عبارت است از تعدادی از انسان‌ها که با یکدیگر به‌طور منظم کنش متقابل دارند. گروه‌ها، بخش حیاتی یک ساخت اجتماعی را تشکیل می‌دهند و رفتار و شخصیت فرد توسط گروهی که بدان تعلق دارد، شکل می‌گیرد. به نظر جامعه‌شناسان، گروه از دو شکل دیگر اجتماع انسانی متمایز است: 

1. تجمع: به هر گونه گرد هم آمدن طبیعی مردم اطلاق می‌شود، مثل مسافران یک هواپیما و یا تماشاگران یک بازی فوتبال.

2. رده: به تعدادی از افراد اطلاق می‌شود که در برخی از ویژگی‌ها اشتراک دارند. مثل کسانی که به یک گروه سنی، نژاد، شغل یا جنس تعلق دارند؛ افرادی که در یک رده اجتماعی قرار دارند، نه با یکدیگر کنش متقابل دارند و نه در یک جا گرد هم می‌آیند.

گروه نخستین و گروه دومین

گروه نخستین از تعداد کمی ‌افراد تشکیل می‌شود که با پیوندهای عاطفی برای مدتی نسبتا طولانی، به‌طور مستقیم و نزدیک با یکدیگر کنش متقابل دارند؛ ارتباط میان اعضا در گروه‌های نخستین، عاطفی و غیر رسمی ‌است. گروه‌های نخستین کوچک‌اند؛ زیرا تعداد زیاد افراد، مانع کنش متقابل است. مثل یک خانواده یا اعضای یک کلاس.

گروه دومین از افرادی تشکیل می‌شود که برای مدتی کوتاه به‌طور منظم، ناشناس و غیر خصوصی با یکدیگر در کنش متقابلند. مثل بیماران یک بیمارستان، زندانیان یک زندان و کارمندان ادارات.

گروه خودی و غیرخودی

گروه خودی به گروهی گفته می‌شود که شخص به آن تعلق دارد و هویت خود را با آن تعیین می‌کند؛ فرد در حضور افراد گروه خودی احساس آسودگی، صمیمیت و راحتی می‌کند.

گروه غیر خودی گروه دیگری است که شخص با آن هویت خود را تعیین نمی‌کند و همچنین احساس می‌کند با آن‌ها فصل مشترکی نداشته و احتمالا معتقد است که به این گروه تعلق ندارد. اعضای گروه خودی ممکن است که نسبت به افراد گروه بیرونی، احساس دشمنی کنند یا ممکن است این گروه را نادیده بگیرند و یا در صدد نابودی آن برآیند.

ساختار گروه‌ها

ساختار رسمی: دارای آیین نامه، اساسنامه و نمودار‌های سازمانی‌اند که سلسله مراتب را مشخص می‌کند.

ساختار غیررسمی: یکی از ویژگی‌های ساختار غیر رسمی، این است که به افراد در شرایط مختلف اجازه انعطاف پذیری و انطباق با شرایط متغیر را می‌دهد؛ گروه با ساختار غیر رسمی ‌وقت افراد را با تشریفات تلف نمی‌کند. از آنجا که اعضای یک گروه و سازمان دارای ساختار رسمی ‌با یکدیگر آشنا می‌شوند و روابط شخصی برقرار می‌کنند، سرانجام در درون سازمان رسمی، انواع گروه‌های بدون ساختار یا با ساختار غیر رسمی ‌به‌وجود می‌آیند و عملکرد‌هایی پدید می‌آید که به اعضا اجازه می‌دهد که بدون نیاز به رعایت مقررات رسمی‌ مسائلشان را حل کنند.

رهبری گروه

رهبری، عنصری است که همواره در گروه به‌وجود می‌آید؛ رهبر کسی است که عمدتا بنا به ویژگی‌های شخصیتی خاص و ذاتی قادر به تأثیر و نفوذ بر رفتار دیگران است. جامعه‌شناسان، دو گونه رهبری را در گروه بیان کرده‌اند: یکی رهبری سازمان دهنده و دیگری رهبری روحیه بخش.

رهبر سازمان دهنده رهبری است که به گروه نظم و جهت می‌دهد و هدف‌های گروه را پیوسته در اذهان زنده نگه می‌دارد و مسئولیت تنظیم و تهیه وسائل دست یابی به این اهداف را بر عهده دارد؛ اما رهبر معنوی رهبری است که می‌کوشد احساس حسن نیت و هماهنگی در میان اعضای گروه ایجاد کند، اخلاقیات و روحیه اعضای گروه را بالا نگه دارد و از ایجاد تفرقه و تضاد در میان اعضای گروه جلوگیری نماید. معمولا پدران خانواده‌ها رهبر هر خانواده هستند و رهبری آن‌ها عموما سازمان دهنده است و می‌کوشند که شرایط را طوری نگه دارند که بین اعضای گروه هماهنگی و حسن نیت و دوستی برقرار باشد.

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در شنبه, 06 خرداد 1396 ساعت 23:53
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما