مشکلات و موانع راه ازدواج

نياز پسر و دختر به ازدواج نيازى طبيعى و احتياجى ذاتى است و خوددارى طولانى از هجوم غريزه شهوت براى پسر و دختر امرى مشكل به نظر مى‌رسد. گاهى طول زمان موجب فساد و افساد، و تباه شدن نيازمند به ازدواج شده است.

گاهى طولانی شدن سركشى غرائز باعث افتادن افراد در منجلاب گناه و معصيت شده است، و گاهى جلوگيرى از ازدواج براى پسران و دختران درد‌سر آفريده، و آنان را به امراض مختلفى دچار كرده است. گاهى ولع به ازدواج و از طرفى موانع راه آن عشق و عاشقى به بار آورده، و دامن‌هاى پاك را آلوده نموده، و جوانانى كه سرمايه يک مملكت هستند تا خودكشى پيش برد است.

بعضى از پدران و مادران به خانواده عروس يا داماد، مسائلى را پيشنهاد مى‌نمايند كه تحقق دادن آن براى طرف مقابلشان بسيار سخت يا غيرممكن است و آن‌چنان در پيشنهادهاى خود پافشارى مى‌كنند كه زمان ازدواج دختر و پسر مى‌گذرد. گاهى پسرى به خواستگارى دخترى مى‌رود، ولى با تلخى و بداخلاقى خانواده عروس روبرو مى‌شود و از ازدواج با دختر پشيمان مى‌گردد، در اين صورت دختر خانه‌نشين مى‌شود و به او لطمه وارد مى‌گردد، و از سنّ ازدواج مى‌گذرد، و چنين مسئله‌اى هم ممكن است از خانواده پسر رخ بنمايد.

گاهى دختران و پسران بر اثر محدود بودن در تصميم، و دچار بودن به فضاى پدرشاهى يا مادرشاهى تن به ازدواج نمى‌دهند و از اين طريق دچار خسارت مى‌گردند و گاهى خود دختر و پسر به خاطر پيشنهادهاى سنگين به طرف مقابل مانع تحقق ازدواج مى‌شوند. 

اسلام اين سخت‌گيري‌ها را خلاف انصاف و مروّت، و جداى از اخلاق انسانيت، و امرى غيرخدایى و غيرشرعى مى‌داند. اسلام به سخت‌گيران هشدار مى‌دهد، كه عواقب اين برنامه در دنيا و آخرت دامنشان را خواهد گرفت. خداوند مهربان با آنان كه در همه امور آسان مى‌گيرند آسان مى‌گيرد و بر آنان كه سخت‌گير هستند، سخت خواهد گرفت. سخت‌گيرى در اين مسئله، جنگيدن با غرائز و شهوات و آمال و آرزوهاى طبيعى و انسانى دختران و پسران است.

خودتان را ميزان بين خود و ديگران قرار بدهيد

والدین بايد به اين معنا توجه كنند كه روزى، خود آنان جوان بودند و در آتش اشتياق زن گرفتن و شوهر كردن مى‌سوختند. آرزو داشتند هر چه زودتر پدر و مادرشان وسيله ازدواج آنان را فراهم كنند، و بدون سخت‌گيرى و تحميل شرايط سخت سفره ازدواج آنان را در فضایى باصفا و چهارچوبى غرق عشق و محبت پهن نمايند، و اگر ملاحظه مى‌كردند پدر يا مادرشان، نسبت به اين مسئله وارد برنامه‌هایى مى‌شدند كه اين سنت پاك الهى را به تأخير مى‌انداخت، يا در راه آن ايجاد دست‌انداز مى‌كرد، يا وضع پدر و مادرشان مانع تراشى بوجود مى‌آورد، سخت آشفته مى‌شدند و حالات درونى آنان به هم مى‌خورد و نسبت به والدین خويش بدبين و در نهايت كينه‌دار مى‌شدند. امروز كه مى‌خواهند پسر زن بدهند و يا دختر به خانه بخت بفرستند خود را به جاى فرزند خود به حساب آورند و آمال و آرزوى وى و طغيان آتش شهوت او را به تشكيل زندگى جديد لحاظ كنند، باشد كه خود را به جاى او حساب كردن موجب دست برداشتن از سخت‌گيرى شود، و زمينه زن گرفتن پسر يا شوهر كردن دختر به آسانى و سهولت فراهم آيد.

اميرالمؤمنين(ع) در روايتى بسيار مهم به اين مسئله فوق العاده باارزش كه خود را ميزان بين خود و ديگران قرار بده بدين صورت اشاره فرموده: «وجود خود را براى توجه به واقعيات زندگى و درك بيشتر از مسائل انسانى ميزان بين خود و غير خود قرار بده، و دوست داشته باش براى ديگران آنچه را براى خود دوست دارى، و كراهت داشته باش براى غير خود، آنچه را براى خود كراهت دارى، به ديگران در هيچ زمينه‌اى ستم روا مدار، چنان‌كه دوست ندارى به تو ستم شود، و به همه مردم نيكى كن، چنان‌كه دوست دارى به تو نيكى كنند، براى خود قبيح بدان آنچه را از ديگران قبيح مى‌دانى، از مردم خوشنود باش، آنچه را كه از خود نسبت به آنان خوشنود هستى».

حضرت مجتبى(ع) فرموده: «با مردم به گونه‌اى زندگى كن، كه دوست دارى با تو زندگى كنند». در برنامه ازدواج، هر دو خانواده از شرايط سنگين و غير قابل تحمل بپرهيزند، هرچه زودتر زمينه ازدواج را فراهم آورند، از مخارج كمرشكن دورى كنند، از حرف و نقل زياد كناره‌گيرى نمايند، امروز همان را براى فرزند خود دوست داشته باشيد. وسيله شدن براى ازدواج، در پيشگاه حق ثواب بسيار دارد، شما‌اى پدران و مادران زودتر از ديگران براى فرزندان خود وسيله ازدواج شويد، و اين راه را تا آخر با عشق و محبت و شيرينى و كرامت طى كنيد.

رسول خدا(ص) فرمود: «هر كس در فراهم آوردن زمينه ازدواج پسران و دختران اهل ايمان زحمت بكشد، تا خداوند مهربان آنها را به يكديگر برساند، مزدش هزار حوريه بهشتى است، و براى هر قدمى كه برداشته يا هر كلمه‌اى كه در اين زمينه گفته ثواب يك سال عبادت است». آنان كه در امر ازدواج سخت‌گيرى مى‌كنند، با اين‌كه مى‌توانند به آسانى و سادگى زمينه تحقق آن را فراهم كنند، خود را از چه ثواب عظيمى نزد حق محروم مى‌كنند؟

اينان جواب فرزندان خود را اگر دچار فساد شوند، يا ضربه فكرى و بدنى به آنان وارد شود، يا دچار اختلال روحى گردند، در دادگاه عدل الهى در صحنه وحشتناك محشر چه خواهند داد؟! موسى بن جعفر(ع) از طريق نامه‌اى از عمّه بزرگوار خود درخواست كردند، فلان مالى كه دارى براى كمك به مهريه عيال محمد بن جعفر بفرست، چون نامه را به آن زن باكرامت دادند، بدون فاصله به اين مسئله اقدام كرد، متن نامه چنين بود: خداوند را در قيامت سايه‌اى است كه از آن جز پيامبر، يا وصىّ پيامبر، يا كسى كه برده مؤمنى را آزاد كند، يا قرض مؤمنى را ادا نمايد، يا مؤمن بى‌زنى را زن دهد بهره‌مند نگردد. 

اميرالمؤمنين(ع) فرمود: «...و بزرگترين گناه تجاوز به مال مسلمان است، و برترين ميانجيگرى وساطت در امر ازدواج است». امام صادق(ع) فرمود: «هر كس بى‌زنى را زن دهد، از آنانى است كه خداوند در روز قيامت به او به ديده لطف و رحمت نظر مى‌كند». و نيز آن حضرت فرمود: «خداوند به چهار نفر در قيامت نظر لطف مى‌اندازد، كاسبى كه جنس پس آورده را قبول كند، آن‌كه غمى را از دلى بزدايد، كسى كه بنده‌اى را آزاد كند، و آن‌كه انسان بى‌زنى را زن دهد». رسول خدا(ص) فرمود: «هر كس قرار ازدواجى را بهم بزند، و زن و مردى را از هم جدا كند، در دنيا و آخرت دچار غضب و لعنت خدا شود، و بر حضرت حق است كه هزار سنگ آتشين بر سر او ببارد، و هر كس در جدایى بين مرد و زنى بكوشد ولى به ثمر نرسد، دنيا و آخرت دچار خشم و لعنت حق شود، و ديدار رحمت حق بر او حرام گردد. اى كاش تمام پدران و مادران از اين معانى خبر داشتند، تا با عمل به اين واقعيات از ثواب عظيم الهى بهره‌مند مى‌شدند، و‌اى كاش خبرداران از اين مسائل از تكبّر از عمل به اين دستورات پرهيز مى‌كردند، تا در قيامت دچار خشم و لعنت و عذاب ابد حق نشوند.

كبر، صفتى ابليسى است

امروز كه بلوغ زودرس رنجى بر رنج مردم افزوده، امروز كه هجوم فرهنگ بيگانگان دردى بر دردها اضافه كرده، امروز كه صدا و تصوير رسانه‌هاى كفر جهانى روح و فكر مردم بخصوص جوانان را اشغال كرده، امروز كه فيلم‌هاى مبتذل در تمام جهان بيداد مى‌كند، و اين همه برنامه‌ها حاصلى جز تحريك شهوات، و شعله ور كردن غرائز ندارد، بر پدران و مادران و اقوام و ثروتمندان و خلاصه دولت و ملت اسلامى، واجب شرعى، و لازم اخلاقى است، كه تمام توان خود را در آسان نمودن امر ازدواج جوانان، و حذف عادات و رسوم غلط، و در هم شكستن سنن غربى، و چشم پوشى از شرايط سنگين، بكار گيرند تا از اين راه ايمان و اخلاق و رفتار و كردار انسانى دختران جوان و پسران جوان تا حدّى محفوظ بماند، و اين گل‌هاى، باغ آدميت از پرپر شدن و افتادن در منجلاب گناه در مصونيت قرار بگيرند.

نسبت به پياده شدن فرامين الهى و دستورات رسول اكرم، و امامان معصوم تكبّر نكنيد، متأسفانه بعضى از پدران و مادران چنان‌كه مشاهده شده در مجالس قرارداد ازدواج آنچنان ژستى بخود مى‌گيرند كه انگار شاه مقتدرى هستند، و فرزند آنان شاهزاده، و بايد در امر عقد و عروسى، همچون فرعون و فرعونيان عمل شود، پيشنهادهایى مى‌دهند، و خواسته‌هایى اظهار مى‌كنند كه خانواده مقابل بهت زده شده، و فرزندشان از ازدواج و تشكيل خانواده پشيمان مى‌شود، و به ناچار براى ارضاى غرائز خود دست به دوست يابى نامشروع زده، و خود را به انواع گناهان جنسى آلوده مى‌نمايد!

قرآن مجيد تكبر از حق را از مشخصه‌هاى ابليس شمرده آنجا كه مى‌فرمايد: «پس فرشتگان به امر حق همه سجده كردند مگر ابليس كه گردنكشى و بزرگ منشى نمود و از كافران شد. حضرت حق به او فرمود: از اين جايگاه و مقام و مرتبه فرو شو، ترا نرسد كه در اين حريم پاك بزرگ‌منشى كنى، پس بيرون رو كه تو از خوار شدگانى».

على(ع) فرمود: «بر تو باد از اين‌كه در امور حيات نسبت به حق و خلق دچار كبر شوى، به حقيقت كه تكبر از بزرگترين گناهان و پست‌ترين عيوب است، و كبر رنگ و رخساره و خصلت ابليس است». و نيز آن حضرت فرمود: «از كبر بپرهيز كه اين صفت سر تجاوز و روگردانى از حضرت حق است». و نيز آن بزرگوار فرمود: «زشت‌ترين خوى تكبر است».

رسول الله فرمود: «از كبر اجتناب كنيد، هر آينه انسان در كبر ادامه زندگى مى‌دهد، تا جایى كه خداوند عز و جل مى‌فرمايد:‌اى نويسندگان عمل، نام بنده‌ام را جزء جبّاران عالم ثبت كنيد». و نيز آن حضرت به ابوذر فرمود: «اى ابوذر هر كس بميرد و در قلبش به وزن ذرّه‌اى كبر باشد، بوى بهشت را نخواهد يافت، مگر اين‌كه قبل از مردن توبه كند و از لباس كبر و نخوت و بزرگ منشى درآيد». راستى موجودى كه از نطفه آفريده شده، و در حال حيات دنيوى، ضعيف و ناتوان، و در برابر حوادث بى‌قدرت و بى‌قوت است، و چرخى در اين عرصه‌گاه هستى به اراده او نمى‌چرخد، چه جاى آن دارد كه با حق و با خلق تكبر كند، و براى خود برترى بر ديگران قائل باشد؟ امام صادق(ع) از پدرانش روايت مى‌كند، بين سلمان و مردى دعوا درگرفت، آن مرد با حالتى خاص به سلمان گفت: تو كيستى كه من با تو رو در رو شوم؟ سلمان گفت: اوّلم و اول تو نطفه نجس بود، آخرم و آخر تو مردارى بدبو در خانه قبر است، چون قيامت شود، و ميزان‌ها برپاگردد، هر كس عملش ثقيل و سنگين آيد كريم، و هر كس اعمالش بى‌قدر و قيمت و سبك جلوه كند پست است!

علامه مجلسى در مسئله علاج اين بيمارى خطرناك مى‌فرمايد: راه درمان كبر، و كسب تواضع و فروتنى دو راه است: علمى و عملى: اما راه علمى به اين است كه خود و خداى خود را بشناسد، و همين شناخت در پاكسازى باطنش از كبر كافى است، زيرا وقتى خود را به حقيقت يافت و نسبت به وجودش عرفان حقيقى پيدا كرد مى‌فهمد كه از هر ذليلى ذليل‌تر، و از هر كمى به ذات و هويت كمتر است، و او را حقى جز تواضع و ذلت و خاكى بودن نيست، و چون خداى خود را از طريق آيات آفاق و انفس و دقت در قرآن مجيد شناخت مى‌فهمد كه عظمت و كبريایى و بزرگ‌منشى جز به حضرت او برازنده نيست.

اما راه درمان عملى به اين است كه در تمام حركات و اعمالش و رفتارش نسبت به حضرت حق و عموم خلق فروتنى كند، بر اخلاق اهل تواضع مواظبت ورزد، صالحين را سرمشق خود قرار دهد، به احوال رسول باكرامت اسلام كه اشرف موجودات است دقت كند كه بر زمين مى‌نشست و غذا تناول مى‌فرمود، و مى‌گفت: عبدى همچون عباد ديگر غذا مى‌خورد!

با توجه به اين مطالب نسبت به فرزند خود چه دختر چه پسر در امر ازدواج تواضع كنيد، و تواضع به اين است كه فقط فرزند خود را كه در قله آمال و آرزوها و شهوات طبيعى است لحاظ كنيد نه حالات و اخلاق و عادات و رسوم خود را، و در شرايطى كه اعلام مى‌كنيد آسان بگيريد و توقعات خود را از طرف مقابل به حدّاقل برسانيد، تا ازدواجى بابركت صورت بگيرد، و دوامش تضمين شود، و پسر و دختر هم پس از ازدواج بتوانند به راحتى در كنار يكديگر زندگى كنند.

مهريه‌هاى سنگين

مسئله مهر در اسلام مسئله بسيار مهم، ظريف، دقيق و قابل توجه است، اسلام بر مهريه‌هاى سبك اصرار دارد، و از مهريه‌هاى سنگين متنفر است. از طرفى آنچه داراى ارزش و قيمت باشد چه مال و چه عمل مى‌تواند مهريه و صداق زن قرار بگيرد. باغ، مغازه، زمين، ساختمان، پول نقد، آموختن علم و امثال اين‌ها مى‌تواند صداق زن باشد.

روايات مهمى پس از آيات كتاب حق از رسول حق و امامان معصوم در معتبرترين كتاب‌ها وارد شده، به قسمتى از اين روايات توجه نمائيد، رواياتى كه پافشارى دارد مهر را سبك بگيريد، و از صداق سنگين بپرهيزيد، زيرا مهر سنگين باعث روگردانى جوانان از ازدواج و ماندن دختران در خانه‌هاست. رسول خدا(ص) فرمود: «برترين زنان امت من زنى است كه زيبائيش بيشتر و صداقش كمتر باشد». اميرالمؤمنين(ع) مى‌فرمايد: «مهرها را زياد نگيريد كه مايه دشمنى است». آرى وقتى جوانى به خواستگارى دخترى از اقوام، يا همسايگان، يا افراد ديگر مى‌رود و با صداق سنگين و غير قابل تحمل روبرو مى‌شود، و خود را در ازدواج ناكام و شكست خورده مى‌بيند، موجب كينه‌دار شدن نسبت به دختر و خانواده دختر مى‌شود، و از خود نااميد شده خداى ناكرده به فساد روى مى‌آورد، عمر را هدر مى‌دهد، و به جوانى و نشاطش خسارت غير قابل جبران وارد مى‌گردد.

حضرت صادق(ع) فرمود: «كم خرجى و آسان زایى از بركت زن، و سنگينى مخارج و هزينه و دشوار زایى از شومى اوست».

رسول خدا(ص) فرمود: «مهرها را سنگين نگيريد، مهر و محبت را بايد خداوند مهربان فراهم آورد، پول و مال عشق و محبت نمى‌آورد».

رسول حق به زنى بنام حولا فرمود: «اى حولا به آن خدایى كه مرا بر حق به پيامبرى و رسالت مبعوث كرد، زنى نيست كه مهر سنگين بر عهده شوهرش بگذارد، مگر اين‌كه خداوند زنجيرهاى آتش بر گردن او گذارد». مهر سنگين باعث فرار جوانان از ازدواج و افتادن آنان در معصيت و گناه است، و خواهنده مهر سنگين در انحراف جوانان سهيم و از اين جهت مستحق عذاب الهى است.

قرآن مهر واقعى ازدواج مى‌شود

حضرت باقر(ع) فرمود: «زنى خدمت رسول حق آمد و عرضه داشت مرا شوهر دهيد، حضرت فرمود: كداميك از شما حاضران او را به زنى قبول مى‌كند؟ مردى برخاست و گفت: من، فرمود: بابت مهرش چه مى‌دهى؟ گفت: چيزى ندارم، فرمود: بدون صداق نمى‌شود، باز حضرت پيشنهاد خود را تكرار كرد و كسى غير از آن مرد پاسخ نگفت، تا مرتبه سوم به داوطلب فرمود: چيزى از قرآن مى‌دانى؟ عرضه داشت: آرى. فرمود: اين زن را در برابر تعليم هر مقدار از قرآن كه مى‌دانى به همسرى تو درآوردم».

حضرت رضا(ع) فرمود: «هرگاه مؤمنى از خانواده برادر مؤمنش خواستگارى كند و پانصد درهم جهت صداق بپردازد و او بر اثر كمى مهر نپذيرد بر او ستم كرده و سزاوار است خداوند او را از حور العين محروم كند».

مى‌گويند‌ ام‌سليم كه از زنان صدر اول اسلام بود و از خانواده‌اى اصيل و ريشه‌دار، مهر خود را مسلمان شدن جوانى كه به خواستگاريش آمده بود قرار داد، همان زنى كه شوهر خود را در مرگ فرزند تسليت داد و نگذاشت جزع و فزع كند و خداوند به جزاى آن صبر و مقاومت فرزندى به او عنايت كرد كه از دوستان و مواليان حضرت مولى الموحدين شد. دختران باكرامت بايد متوجه باشند اگر هم كفوى به خواستگارى آنان آمد، و خانواده در مسئله ازدواج و بخصوص صداق و مهر سخت‌گيرى كرد، با كمال ادب و وقار در برابر خانواده بايستد، و از طريق بيان معارف حقّه از سخت‌گيرى آنان جلوگيرى نمايند، كه كم توقعى از اخلاق انبيا و اولياء و صفتى فوق العاده ممتاز و عالى است. رسول حق در ازدواج دختر بزرگوارش كه سيده زنان تمام جهان است با على(ع) مهر و صداق را مختصر و اندك قرار داد تا براى تمام امت سرمشق و اسوه باشد، چه زشت است كه خانواده‌ها در مسائل ازدواج بخصوص مسئله مهر از پيامبر عزيز خود پيروى نكنند.

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در دوشنبه, 20 شهریور 1396 ساعت 11:25
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما