همودیالیز

همودیالیز رایج‌ترین روش برای درمان نارسای پیشرفته و دائمی کلیه است. 

کلیه‌های سالم با خارج کردن مایعات اضافی، مواد معدنی و مواد زائد، خون شما را پاک نگه می‌دارند. آن‌ها در عین حال هورمون‌های را می‌سازند که استخوان‌های شما را محکم نگه می‌دارند و به تولید خون در بدن کمک می‌کنند. 

هنگامی که کلیه‌‌ها دچار نارسای می‌شوند،‌ مواد زائد مضر و مایعات در بدن جمع می‌شوند، فشار خون ممکن است بالا رود و گلبول‌های قرمز خون به اندازه کافی در بدن تولید نشوند.

همودیالیز برای اولین بار در دهه 1960 میلادی به صورت یک درمان عملی برای نارسای کلیه استفاده شد و تا امروز درمان با این شیوه کارآمدتر شده و عوارض جانبی آن به حداقل رسیده است.

در سال‌های اخیر ماشین‌های دیالیز، کوچک تر و قابل‌ حمل‌‌تر و ساده‌تر شده‌اند و در نتیجه جذابیت بیشتری برای بیماران پیدا کرده‌ اند. اما حتی با داشتن بهترین شیوه‌ها و تجهیزات، همودیالیز هنوز یک درمان پیچیده است که استفاده از آن نیاز به کار هماهنگ یک گروه کامل مراقبت‌ بهداشتی از جمله متخصص کلیه، پرستار دیالیز، تکنسین دیالیز، متخصص تغذیه و مددکار اجتماعی دارد و البته همکاری خودتان و اعضای خانواده‌ تان نیز لازم است.

همودیالیز چگونه عمل می‌کند؟ 

همودیالیز فرآیندی است که در طی آن، خون از بدن بیمار مبتلا به نارسای کلیه،‌ خارج می‌‌شود و پس از تصفیه ‌شدن در دستگاه دیالیز، به بدن بازگردانده می‌‌شود. دستگاه دیالیز یا کلیه مصنوعی، ماشینی است که می‌‌تواند مواد زائد را از خون جدا کند، یا مواد لازم را به آن بیفزاید. دستگاه دیالیز با انجام این عمل، تعادل اسید و باز و مقدار آب و مواد محلول موجود در بدن را کنترل می‌‌کند.

در همودیالیز، خون به تدریج از بدن خارج می‌‌شود، از میان یک فیلتر مخصوص که مواد زائد و مایعات اضافی را جدا می‌کند، می‌گذرد و خون تصفیه‌‌ شده دوباره به بدن بازگردانده می‌‌شود. خروج مواد زائد مضر و نمک و مایعات اضافی از بدن، فشار خون را کنترل کرده و تعادل مواد شیمیای مانند پتاسیم و سدیم را حفظ می‌کند.

البته این کلیه‌ی مصنوعی نمی‌تواند یک کار مهم کلیه طبیعی، یعنی تولید هورمون‌های که بر فشار خون و خون‌ سازی تاثیر می‌گذارند را انجام دهد.

بیماران هنگام شروع درمان با همودیالیز، باید از برنامه دقیقی پیروی کنند. اغلب بیماران باید سه بار در هفته و هر بار برای 3 تا 5 ساعت یا بیشتر، با مراجعه به درمانگاه دیالیز شوند.

پژوهشگران مدت‌ها در حال بررسی این موضوع بوده‌اند که آیا جلسات کوتاه‌تر دیالیز یا جلسات طولانی دیالیز شبانه (هنگام خواب بیمار) می‌‌تواند به همان اندازه در دفع مواد زائد موثر باشد یا نه. ماشین‌های جدیدتر دیالیز که می‌‌توان در خانه از آن‌ها استفاده کرد، این گزینه‌های جایگزین را عملی‌تر کرده‌اند.

با یک دوره آموزشی کوتاه ‌مدت، می‌‌توان یکی از اعضای خانواده یا دوستان بیمار را برای انجام دیالیز در خانه آماده کرد.

دیالیز در خانه به بیمار این امکان را می‌دهد که بهتر برنامه‌های روزانه‌اش را تنظیم کنید. در این صورت مدت زمان هر جلسه دیالیز یا تعداد جلسات در هفته ممکن است با دیالیز در درمانگاه متفاوت باشد، اما در هر حال باید برنامه منظمی برای دیالیز وجود داشته باشد.

ایجاد دسترسی عروقی

یکی از مهم‌ترین اقدامات پیش از شروع همودیالیز، آماده کردن یک راه عروقی برای اتصال به دستگاه دیالیز است، یعنی محلی از بدن‌ بیمار که بتوان از آن خون را خارج کرد و دوباره به بدن بازگرداند. این راه عروقی باید هفته‌‌ها یا ماه‌‌ها پیش از شروع دیالیز آماده باشد. این اتصال عروقی امکان خروج و جایگزینی موثرتر خون بیمار را با عوارض کمتر امکان ‌پذیر می‌سازد.

معمولا این راه عروقی با انجام یک جراحی کوچک و اتصال شریان و ورید، در مچ دست ایجاد می‌‌شود. فشار خون بالای شریان، ورید را گشاد می‌‌کند و یک راه عروقی مناسب برای وارد کردن سوزن دستگاه دیالیز ایجاد می‌‌شود.

تجهیزات و شیوه‌های دیالیز

ماشین دیالیز به اندازه یک ماشین ظرفشوی است. این ماشین سه کار عمده را انجام می‌‌دهد:

پمپ کردن خون و نظارت بر جریان خون از لحاظ ایمنی.

پاک کردن خون از مواد زائد.

نظارت بر فشار خون و میزان خارج کردن مایعات از بدن.

دیالیزور یک محفظه بزرگ حاوی هزاران فیبر کوچک است که خون از میان آن‌ها می‌گذرد. محلول دیالیز (مایع پاک‌ کننده)‌ در اطراف این فیبرها پمپ می‌شود. این فیبرها باعث می‌شوند آب و مایعات اضافی از خون بیمار به محلول دیالیز وارد شده و بعد به بیرون حمل شوند.

این بخش دیالیزور را گاهی کلیه مصنوعی می‌‌گویند.

محلول دیالیز

محلول دیالیز مایعی است که در بخش دیالیزور به خارج کردن مواد زائد و مایعات اضافی از خون کمک می‌کند. این مایع حاوی مواد شیمیای است که به صورت یک اسفنج عمل می‌کنند. پزشک برای درمان، محلول دیالیز خاصی را تجویز می‌کند. ترکیب این مایع بر اساس میزان تحمل بیمار نسبت به درمان با دیالیز و آزمایش‌های خونی او ممکن است تغیر کند.

سوزن‌‌ها

بسیاری از بیماران، وارد کردن سوزن‌های دیالیز را یکی سخت‌ترین بخش‌های این درمان می‌دانند. اما اغلب آن‌ها پس از چند جلسه عادت می‌کنند. اگر وارد کردن سوزن برای‌ بیمار دردناک باشد، ممکن است از یک کرم یا اسپری بی‌حس‌ کننده روی پوست‌‌ او استفاده شود.

اغلب مراکز دیالیز از دو سوزن استفاده می‌‌کنند که یکی خون را به دیالیزور وارد می‌‌کند و دیگری خون پاک ‌شده را به بدن بیمار باز می‌‌‌گرداند. 

البته گاهی هم از سوزن‌‌های مخصوصی استفاده می‌‌شود که دارای دو منفذ هستند و جریان دو طرفه خون را ممکن می‌سازند، اما این سوزن‌‌ها کارایی کمتری دارند و زمان جلسه دیالیز را افزایش می‌‌دهند.

سوزن‌های که برای دیالیز با کارایی بالا یا دیالیز جریان سریع استفاده می‌‌شوند، باید اندکی بزرگ‌تر از آن‌های باشند که در دیالیزورهای معمولی استفاده می‌‌شوند.


منبع: همشهری

گردآوزرنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 11 آذر 1395 ساعت 21:35
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما