بیماری‌های پوست، بیماری پسوریازیس

  • یکشنبه, 10 آبان 1394 ساعت 16:15
  • منتشرشده در بهداشت پوست
  • بازدید 651 بار

ریشه لغت پسوریازیس از یک کلمه یونانی است که به‌معنای خارش است. این بیماری یک بیماری شایع پوستی است که لزوما خارش‌دار نبوده با پلاک‌های قرمز‌رنگ همراه با پوسته‌ریزی مشخص می‌شود. پسوریازیس اشکال گوناگون با شدت‌های متفاوت داشته و مسری هم نمی‌باشد.

چگونگی ایجاد پسوریازیس

امروزه مشخص شده است که پسوریازیس یک بیماری مرتبط با سیستم ایمنی بدن است. در طی این بیماری سیستم ایمنی با ارسال سیگنال‌‌های معیوب موجب تسریع رشد سلول‌‌های پوست می‌شود. در واقع در حالت عادی سلول‌‌های پوست به‌طور دائم از لایه‌‌های زیرین به‌طرف سطح حرکت کرده، در آن‌جا هسته‌‌های خود را از دست داده و به‌صورت پوسته‌‌های مرده از بدن دفع می‌شوند. این روند به‌طور معمول حدود یک ماه به طول می‌انجامد، اما در جریان پسوریازیس، چرخه حیات سلول‌‌های پوست بر اثر همان اشکالات سیستم ایمنی، سرعت یافته، در نتیجه چندین لایه سلول مرده در سطح پوست تجمع پیدا می‌کنند که همان پوسته‌‌های پسوریازیس را تشکیل می‌دهند.

میزان شیوع پسوریازیس در جامعه

بیماران اغلب تمایل دارند که بدانند آیا افراد دیگری نیز با بیماری مشابه آن‌ها در جامعه وجود دارند یا خیر؟ پسوریازیس از جمله بیماری‌‌های شایع پوست است، طوری‌که تخمین زده می‌شود حداقل یک درصد از مردم جهان به این بیماری مبتلا باشند، بنابراین اگر شما از پسوریازیس رنج می‌برید، باید بدانید دست کم 70 میلیون نفر دیگر در دنیا با شما در این درد شریک هستند!

البته شیوع پسوریازیس نیز همانند بسیاری از بیماری‌‌های دیگر در نواحی مختلف دنیا متفاوت است و به‌نظر می‌رسد به‌خصوص در کشور‌های اسکاندیناوی بیشترین شیوع را داشته و تا 6 درصد از جمیعت این نواحی ممکن است به پسوریازیس مبتلا باشند، در حالی‌که بر عکس در میان اسکیموها، ژاپنی‌ها و غرب آفریقا پسوریازیس بیماری نادری محسوب می‌شود.

اگرچه آمار دقیقی در مورد شیوع بیماری در مملکت ما وجود ندارد، اما باید گفت پسوریازیس در ایران جزو بیماری‌‌های شایع پوستی بوده، به‌نظر می‌رسد در شمال ایران حتی از شیوع بالاتری نیز برخوردار باشد.

آیا بیماری پسوریازیس مسری است؟

با توجه به عوامل بر شمرده شده در مورد منشأ بیماری، مشخص می‌شود که پاسخ این پرسش به روشنی منفی است و بیمار و همراهان وی نباید کوچک‌ترین نگرانی از این بابت داشته باشند. بنابراین، اگر هم بیماری در شخص دیگری از اعضای خانواده ایجاد شده است نه به‌علت سرایت از فرد مبتلا، بلکه اغلب به‌خاطر زمینه‌‌های ژنتیکی مشترک است. همین‌طور اگر بیماری در یک فرد رو به گسترش است، نه به‌علت سرایت از کانونی به کانون دیگر، بلکه به‌خاطر سیر بیماری و بعضاً به‌علت صدماتی است که فرد به پوست خویش وارد کرده است.

آیا پسوریازیس ارثی است؟

همان‌گونه که گفته شد وراثت نقش مهمی در بیماری پسوریازیس دارد، اما ژن واحدی برای این بیماری وجود ندارد. بیماران مبتلا به پسوریازیس اغلب دوست دارند بدانند که آیا فرزندانشان نیز به این بیماری دچار خواهند شد یا خیر؟ پاسخ به این سوال، چندان ساده نیست. به‌طور کلی می‌توان گفت اگر تنها یکی از والدین به بیماری دچار باشند، احتمال ابتلای فرزندشان کمتر از ده درصد خواهد بود اما اگر هر دوی والدین مبتلا به پسوزیازیس باشند تا 40 درصد این احتمال وجود خواهد داشت.

علائم بیماری پسوریازیس چگونه است؟ 

اگرچه پسوریازیس نام خود را از خارش گرفته است اما معمولاً بیماران چندان از این نظر شکایت ندارند. در واقع جدا از درگیری مفصلی که آن هم تنها در درصد کمی از بیماران اتفاق می‌افتد، پسوریازیس چندان بر سلامتی فرد تأثیر نمی‌گذارد و اغلب فقط از نظر زیبایی است که بیمار را نگران می‌سازد.

پسوریازیس در اشکال گوناگون دیده می‌شود، اما شایع‌ترین شکل آن که پسوریازیس معمولی نامیده می‌شود به‌صورت پلاک‌های قرمز‌رنگ با پوسته‌ریزی قابل توجه، اغلب در سر، آرنج‌ها، ساعدها، زانوها و سایر نواحی تحت فشار دیده می‌شود.

گاهی اوقات پلاک‌های فوق‌الذکر بخش قابل توجهی از سطح پوست را درگیر می‌کنند که در این حالت اصطلاحاً به آن پسوریازیس ژنرالیزه می‌گویند و گاهی هم تقریباً تمام سطح بدن دچار قرمزی و پوسته‌ریزی می‌شود که حالت خطیری از پسوریازیس را ایجاد می‌کند که پسوریازیس اریترودرمیک نامیده شده و نیاز به مراقبت ویژه دارد.

علاوه بر این ممکن است ضایعات پوستی پسوریازیس بسیار کوچک و متعدد باشند که اصطلاحاً به آن پسوریازیس قطر‌ه‌ای می‌گویند که به‌خصوص در کودکان و پس از عفونت‌های استرپتوکوکی دیده می‌شود.

ندرتاً ضایعات پوستی در پسوریازیس به‌صورت ضایعات حاوی چرک تظاهر پیدا می‌کنند که در این حالت به آن پسوریازیس پوسچولار می‌گویند.

نهایتاً همان‌گونه که گفته شد ممکن است در جریان بیماری پسوریازیس مفاصل نیز درگیر شوند که به آن آرتریت پسوریازیی می‌گویند. آرتریت پسوریازیس معمولاً در افراد بزرگ‌سال ایجاد شده و خود در اشکال گوناگون دیده می‌شود. معمولاً یک یا چند مفصل محیطی به‌طور غیر قرینه مبتلا می‌شوند، اما این امکان وجود دارد که مفاصل انگشتان، ستون فقرات و سایر نواحی هم درگیر شوند.

علاوه بر اشکال گوناگون پسوریازیس، شدت آن نیز در افراد مختلف متفاوت است. ممکن است تنها ناحیه‌هایی از سر یا زانوها درگیر باشد و یا این‌که برعکس تقریباً تمام سطح پوست مبتلا باشد. راه‌‌های مختلفی برای تعیین شدت پسوریازیس وجود دارد. پزشکان متخصص پوست معمولاً از روش ویژ‌ه‌ای استفاده می‌کنند که به آن اندکس PASI می‌گویند. روش ساده‌تر آن است که اگر کمتر از 2 درصد سطح بدن درگیر باشد، آن را خفیف نامیده، اگر بین 3 تا 10 درصد سطح بدن درگیر باشد، پسوریازیس با شدت متوسط و اگر بیش از 10 درصد سطح بدن درگیر باشد، شدید تلقی می‌شود. همچنین میزان تأثیر پسوریازیس بر کیفیت زندگی راه دیگر اندازه‌گیری شدت پسوریازیس است که لزوماً هم با شدت پسوریازیس مرتبط نمی‌باشد. 

پسوریازیس در چه سنی ایجاد می‌شود؟

پسوریازیس اغلب در سنین جوانی شروع می‌شود، اما می‌تواند در هر سنی از دوران نوزادی تا سنین کهولت شروع شود. هم زنان و هم مردان تقریباً به یک نسبت به این بیماری مبتلا می‌شوند.

منشاء و چگونگی بروز

به‌طور اختصار می‌توان گفت که عوامل متعددی در ایجاد شدن بیماری پسوریازیس موثرند و به اصطلاح این بیماری یک بیماری چند عاملی یا موتی فاکتوریال است. از میان این عوامل بدون شک وراثت نقش اساسی دارد. بررسی‌‌های متعدد ژنتیکی نقش وراثت را ثابت کرده است، هرچند تنها در یک سوم موارد، سابقه وجود بیماری در سایر اعضای خانواده دیده می‌شود. این مسئله نشان دهنده آن است که عوامل دیگری غیر از وراثت نیز در پدید آمدن این بیماری دخیل هستند که از مهم‌ترین این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد؛

1- عوامل روحی: بی‌شک استرس‌‌های مختلف روحی و هیجانی در بروز یا تشدید بیماری پسوریازیس موثرند و در بسیاری از موارد خود بیمار به رابطه این استرس‌ها با بیماری خویش پی می‌برد.

2- عفونت‌ها: در مورد ارتباط عفونت‌ها با پسوریازیس اتفاق نظر وجود ندارد. شاید تنها رابطه ثابت شده بین اشکال قطر‌ه‌ای پسوریازیس و عفونت‌های حاد استرپتوکوکی باشد.

3- صدمات فیزیکی: علاوه بر استرس‌‌های روحی، صدمات فیزیکی به پوست نیز می‌تواند باعث ایجاد شدن پسوریازیس در محل ورود آسیب شود. به‌طور شایع خود بیمار نیز این تجربه را پیدا می‌کند که درست در محل خراشیدگی پوست یا محل برش جراحی، ضایعات پسوریازیس ایجاد می‌شوند. روی همین اساس است که به بیمار مبتلا به پسوریازیس توصیه می‌شود که از کندن پوسته‌ها و خراشیدن پوست خود پرهیز کند، چرا که این عمل می‌تواند باعث تشدید بیماری وی شود.

4- داروها: بسیاری از داروهایی که بیمار مصرف می‌کند می‌تواند باعث ایجاد شدن یا شعله‌ور شدن پسوریازیس شود. از مهم‌ترین این داروها می‌توان به ترکیبات لیتیوم، دارو‌های مسدود کننده بتا مثل پروپرانولول و اتنولول، دارو‌های ضد مالاریا مثل کلروکین، کلونیدین و ترکیبات ید اشاره کرد.

5- عوامل هورمونی و متابولیک: پسوریازیس اغلب با عوامل هورمونی نیز در ارتباط است. برای مثال به‌طور معمول در جریان حاملگی، پسوریازیس تخفیف یافته و برعکس پس از حاملگی و در جریان شیردهی تشدید می‌شود. همچنین کمی کلسیم خون نیز می‌تواند باعث تشدید پسوریازیس شود. 

6- نور آفتاب: اکثر بیماران اذعان می‌دارند که بیماری ایشان در زمستان بدتر می‌شود. شواهد گوناگون دیگر نیز حاکی از آن است که نور آفتاب باعث بهبودی پسوریازیس می‌شود. با این وجود هستند بیمارانی که نور آفتاب باعث شعله‌ور شدن بیماری‌شان می‌شود. روی همین اصل توصیه می‌شود که بیمار مبتلا به پسوریازیس از نور شدید آفتاب پرهیز کند. 


منابع:

سایت پزشکی

مجله سلامتی راستینه

گردآورنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 25 شهریور 1395 ساعت 18:51
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما