تغذیه در ماه مبارک رمضان مطلب ویژه

  • شنبه, 06 خرداد 1396 ساعت 23:51
  • منتشرشده در بهداشت تغذیه
  • بازدید 235 بار

ماه مبارک رمضان ماه نزول فیض و رحمت الهی بر بندگان است. علاوه بر آثار و برکات بی‌شمار معنوی این ماه پر برکت، آثار مثبت جسمی زیادی نیز برای افراد مختلف بیان شده است که از آن جمله اثر بر سوخت و ساز بدن، غلظت هورمون‌‏ها، فعالیت کلیه، دستگاه گوارش، قلب و عروق، اثر بر الکترولیت‏‌ها و مواد مغذی، اثر بر کاهش وزن و... می‌‏باشد. لذا با رعایت نکات مربوط به تغذیه در ماه رمضان می‌توان از این تاثیرات مثبت جسمی بهره برد.

نکات تغذیه‌ای مهم

معده انسان در طی خواب فعالیت ندارد ولی روده به فعالیت خود ادامه می‌دهد. بنابراین هیچ گاه با شكم پر نباید خوابید؛ چرا كه این امر باعث فساد غذا در معده و عدم هضم صحیح می‌گردد. باید بسته به نوع غذایی كه میل می‌كنید و با توجه به توان معده خود در هضم غذا، حدود یک الی دو ساعت بعد از غذا خوردن، حتماً بیدار باشید. این مسأله در خوردن افطار و سحری باید مورد توجه قرار بگیرد لذا حداقل یک ساعت بعد از سحری نخوابید.

توجه داشته باشید که اگر آب، نمک و روغن سالم در سفره استفاده کنید، اصلی‌ترین موارد در سلامتی را رعایت کرده‌اید. 

تفاوت روغن خوب و بد این است که روغن خوب هرگز با حرارت دادن حالت چسبندگی به خود نمی‌گیرد و روی کاشی و گاز آشپزخانه نمی‌چسبد ولی متاسفانه تقریبا همه روغن‌های بازار این چنین هستند و وقتی وارد بدن انسان می‌شود به علت وجود گرما در بدن ما باعث بسته شدن عروق و ایجاد کبد چرب می‌شوند.

روغن‌های خوب و سالم عبارتند: 1-روغن کنجد 2-روغن زیتون 3-روغن محلی.

نمک سالم هم نمکی است که به‌صورت طبیعی در طبیعت یافت می‌شود. خصوصاً نمک دریایی که به‌علت وجود مثلاً منیزیم باعث کاهش فشار خون می‌شوند.

روزه در تابستان

در ماه رمضانی که با گرمای طاقت فرسا روبرو باشیم رعایت این امور اجبار است:

- پرهیز از پرخوری در سحر.

-پرهیز از مصرف مواد غذایی خیلی شیرین، تند و شور.

- سعی كنید در ماه رمضان میوه‌های آب دار و سبزی‌های بیشتری مصرف كنید تا در طول روز دچار تشنگی نشوید.

- پرهیز از مصرف مواد خوراکی پخته شده و خام در کنار یکدیگر. مصرف مواد خام، میوه‌ها و تنقلات بعد از افطار تا قبل سحر مناسب است.

- سعی كنید از غذاهای آب پز شده و خورشت های آبدار و كم نمك استفاده كنید.

- بعد از خوردن سحری، بهتر است هنگام مسواک زدن برای كاهش تشنگی و خشكی دهان، از  حجم كمتری خمیر دندان استفاده كنید.

افراد لاغر در این ایام از چیزهایی که حرارت بدنشان را بیشتر افزایش می‌دهد بپرهیزند. مانند رفتن در آفتاب، دوش آب سرد، غذاهایی که فلفل و ادویه و گرمی زیاد دارند، سرخ کردنی ها و... . در ممقابل باید از غذاهایی که همراه با آب بیشتری هستند، لعاب بیشتری دارند و رطوبت بخشی بیشتری برای بدن دارند استفاده کنند مثل خورشت کدو، فرنی، شیر طبیعی، میوه های مرطوب مثل هلو و استفاده از دوش آب ولرم.

اهمیت سحری

خوردن سحری بسیار مهم است و حتماً باید خورده شود، به‌خصوص برای افراد لاغر خوردن سحری اجباری است چون گرسنگی زیاد باعث گرمی زیاد می‌شود و معده را مجبور می‌کند که رطوبت و اخلاط مفید بدن را هضم کرده و در بدن منتشر نماید و چون این موارد خاصیت غذایی کمتری دارند پخش شدن آن‌ها در بدن موجب بروز عوارض و بیماری می‌شود. لذا خوردن سحری لازم و واجب است حتی چند لقمه.

نکات مهم در سحر

- بهتر است سحری را با آب سرد شروع نکنیم اما کسانی که عطش دارند و گرم مزاج هستند و با مصرف آب اشتها باز می‌کنند اشکالی ندارد. همراه با غذا خوردن نیز نباید آب خورده شود.

- مصرف مواد شیرین در اولویت است؛ مثل خرما، حلوا و هر چیز شیرین طبیعی.

دیابتی‌ها می‌توانند روزه بگیرند و بسیار مفید است ولی کسانی که کلیه هایشان مشکل دارد بسته به نوع آن باید با پزشک خود مشورت کنند. افراد دیابتی می‌توانند از عسل به عنوان شیرین کننده استفاده کنند، مثلاً مربا با عسل، کمپوت با عسل، شربت با عسل، حلوا با عسل یا شیره توت، حتی فسنجان با عسل.

برای جلوگیری از ضعف، حتماً در وعده غذایی سحر از نان سبوس دار استفاده نمایید و حتی سبوس گندم بخرید و یک یا دو قاشق غذاخوری داخل آب خورشت ریخته و همراه نان بخورید.

- آبگوشت و خورشت‌های همراه با گوشت گوسفندی مانند قیمه مصرف کنید و این باعث می‌گردد تا در طی روز گرسنه نشوید. غذای چرب طبیعی جلوگیری از تشنگی نیز می‌کند.

- برای جلوگیری از ایجاد ضعف، برنج حتی الامکان نخورید یا کم بخورید.

- بعد از سحر می‌توانید یک فنجان شربت ولرم عسل میل نمایید. 

- در پایان غذا با مقداری نمک طعام دریا خیلی جزئی دهان خود را شور کنید.

- هیچ وقت مخصوصاً در سحرها از نوشیدنی‌های کارخانه‌ای به‌ویژه نوشابه‌های گازدار نخورید.

- هرگز از گوشت‌های با طبیعت سرد مانند ماهی در سحر استفاده نکنید که طی روز ضعف فراوان خواهید داشت.

- همراه با غذای سحر از مواد غذایی خام و ناپخته همچون کاهو یا میوه استفاده نکنید.

- خوردن ماست در کنار هرگونه غذای دارای گوشت قرمز یا سفید ممنوع می‌باشد. چرا که گوشت ماست را فاسد و روده‌ها را هلاک می‌کند. همانگونه که میوه، شیر را فاسد و معده را هلاک می‌کند، اگر هوس ماست کردید دور از افطار در طول شب بخورید و یا در زمانی که موقع سحری گوشت در غذای شما نباشد می‌توانید ماست بخورید.

نکات مهم در افطار

امام صادق(ع) فرمودند: پیامبر خدا به هنگام افطار، با حلوایی آغاز می‌کرد و بدان روزه می‌گشود و اگر نمی‌یافت با چند خرما و اگر نیز یافت نمی‌شد، با آب نیم گرم. آنگاه می‌فرمودند این موارد معده و جگر را پاک می‌کند و سر درد را از میان می‌برد.

رسول خدا (ص) فرمودند: اگر کسی از شما روزه بود، با خرما روزه بگشاید و اگر خرما ندید با آب، چراکه آب پاک کننده است.

- با نمک افطار باز کنید و سپس شروع افطار آب جوشیده ولرم همراه با خرما یا عسل میل کنید.

- آب ولرم، اخلاطی که در طول روز در معده جمع شده‌اند را می‌شوید و شستشوی ابتدایی معده و مجاری گوارشی از دهان تا معده انجام می‌شود .

- به‌دلیل حرارت بالای معده دراثر گرسنگی زیاد، وارد نمودن آب یخ و سرد در ابتدا باعث تغییر ناگهانی حرارت معده و قبض یکباره معده و سردی شدید معده و ضعف معده می‌شود، همچنین مصرف آب خیلی گرم و جوش هم می‌تواند موجب افزایش حرارت معده شود. بهترین وجه شروع، با آب ولرم است و غذاهای سهل الهضم و شیرین، چراکه به‌علت نیاز کبد، طبیعت بدن تمایل زیادی به جذب فوری شیرینی دارد.

- اگر خدای ناکرده در چنین شرایطی آب یخ را بخورید چون در معده توقف نمی‌کند، مستقیم وارد روده شده که می‌تواند حتی باعث مرگ ناگهانی به‌دنبال رفلکس عصبی شود.

در این موارد برای اینکه بتوانید آب را در معده نگه دارید حتما حداقل تکه‌ای نان قبل از آن میل کنید لذا برای رفع تشنگی نیز سعی نکنید، که عطش خود را به یکباره و با نوشیدنی زیاد از بین ببرید که در این صورت تشنگی بر طرف نخواهد شد. برای رفع تشنگی، نصف لیوان آب را جرعه جرعه بنوشید و سپس مقداری نان میل نمایید سپس نصف دیگر لیوان را به‌صورت جرعه جرعه و آهسته بنوشید.

- در افطار از غذاهای سهل الهضم و ترجیحاً شیرین همچون فرنی‌ها، حلیم و آش‌ها استفاده کنید.

- برای صرف شام، بهتر است در همان وعده غذایی افطار به حد سیری افطاری میل شود، مگر آنکه با یک فاصله زمانی شام میل کنید که در آن صورت باید مراعات نمایید تا با شکم پر نخوابید.

- افراد لاغر در فاصله افطار تا سحر، باید از مواد غذایی و میوه های آبدار استفاده کنند.

- طبق عادت غلط نان و پنیر و سبزی نباید در رأس افطار میل شود.

- هرگز از زولبیا و بامیه های موجود در بازار كه از روغن‌های صنعتی تهیه می‌شوند، استفاده نكنید. حتی در برخی از موارد برای سود بیشتر از روغن‌های صنعتی فاسد و سوخته شده نیز استفاده می‌كنند.

- هنگام افطار از آغاز کردن تغذیه با آب سرد، نوشابه و مانند اینها جدا خودداری کنید حتی اگر تشنه‌‏اید به جای آب سرد، کمی آب گرم یا چای کم‌رنگ میل کنید.

- افطار را با خوردن خرما، کشمش، عسل و به طور کلی با قند طبیعی آغاز کنید.

- خوردن چای شیرین کم‏‌رنگ، شیر گرم، فرنی، و حلیم کم روغن در آغاز افطار مناسب است.

- نان و پنیر و سبزی و یا نان و پنیر و مغز گردو نیز برای افطار مناسب است.

- سبزی را در افطار میل کنید، سبزی در سحری گاهی منجر به تشنگی در طول روز می‌‏شود.

- از آشامیدن آب فراوان در وسط غذا خودداری کنید. آب در وسط غذا سبب رقیق شدن شیره گوارشی و اختلال در هضم می‌‏شود.

در زمان بین افطار تا سحر، البته با رعایت فاصله با غذا، آب کافی بیاشامید.

- مصرف غذای خود را در زمان روزه‏‌داری به دو وعده منحصر کنید. برای افطار غذای پر حجم نخورید و افطار و شام را یکی کنید به نحوی که معده شما فرصت هضم غذا و خالی شدن آن قبل از غذای سحری را داشته باشد.

- حتما برای صرف سحری، کمی زودتر از خواب برخیزید تا بدون عجله و با آرامش خاطر سحری بخورید حتی اگر میل به خوردن غذا در سحر ندارید آب، چای کم‌رنگ، شیر و مانند اینها را فراموش نکنید.

- از خوردن تنقلات فراوان مانند بامیه، زولبیا، حلوا و... خودداری کنید.

- حتما در غذای افطار به‌خصوص سحر، میوه میل کنید میوه‌‌جات به‌علت داشتن پتاسیم فراوان در ایجاد تعادل لازم املاح در خون دخالت می‌‏کنند و نیز آب فراوان دارند و این برای پیشگیری از تشنگی مفید است.

- اگر در ماه رمضان دچار یبوست می‌‏شوید از خیسانده برگه آلو، انجیر و نیز از خورش‌‏های ملین مثل خورش آلو و خورش‌های سبزی‏‌دار بیشتر استفاده کنید.

- در طول زمان روزه از رفتن به حمام داغ، خون دادن و کارهایی که موجب ضعف و بی‌حالی شود خودداری کنید.

معده خالی در هنگام افطار تحمل غذای سنگین را ندارد لذا خوردن غذاهای سهل‌الهضم و تقریبا نرم برای افطار مناسب است.

- سالاد مکمل خوبی برای غذاها در ماه مبارک رمضان است.

- بادنجان، فلفل و سایر ادویه‌‏ها گاهی موجب احساس تشنگی در طول روز می‌شود.

- آشامیدن آب یخ یا نوشابه‌های سرد با معده خالی زیان‏‌بخش است.

- کله‌پاچه، سیرابی و شیردان موجب تشنگی زیاد می‌شود لذا بهتر است میل نکنید ولی اگر مایلید میل کنید به‌صورت کم آب و کم نمک و آن هم در افطار میل کنید.

- خوردن حداقل یک لیوان شیر یا معادل آن ماست در افطار سفارش می‏‌شود.

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در یکشنبه, 07 خرداد 1396 ساعت 00:50
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما