جرم دندان و جرمگیری

پلاک دندانی از مواد غذایی مصرف شده یا مواد معدنی موجود در بزاق ایجاد می‌شود، اگر کمی‌ دقت کنیم بعد از مسواک زدن در شب و نخوردن چیزی هنگامی‌که از خواب بیدار می‌‌شویم چنانچه با زبان روی دندان‌‌ها تماس برقرار کنیم زبری خاصی را احساس می‌‌کنیم که در واقع همان پلاک دندانی می‌‌باشد.

پلاک دندانی با مسواک زدن به سهولت پاک می‌‌شود. یکی از دلایلی که دندان‌پزشکان توصیه می‌‌کنند که دفعات مسواک زدن زیاد باشد در واقع حذف پلاک دندانی که به سرعت روی سطوح دندانی تشکیل می‌‌گردد. پلاک دندانی در صورتی که حذف نگردد در ابتدا باعث التهاب لثه می‌‌شود که به آن رُنزیوت می‌‌گویند. رفته رفته پلاک از حالت نرم به حالت سخت تبدیل شده، که اصطلاحاً جرم نامیده می‌‌شوند.

تشکیل جرم دندان در واقع یک فرآیند مخرب می‌‌باشد. جرم دندان باعث تخریب لثه و بافت‌‌‌‌‌های نگه دارنده دندان می‌‌شود و لثه سالم را تبدیل به لثه بیمار و پرخون و ملتهب می‌‌نماید و باعث افزایش عمق شیار لثه شده و لثه چسبنده که باعث نگهداری دندان در حفرۀ استخوانی است را از بین برده، به دنبال آن تخریب استخوان حادث می‌‌شود که در نهایت لقی دندان ایجاد می‌‌شود که در اصطلاح به این حالت بیماری پریودنتیت می‌‌گویند.

در پریودنتیت از بین رفتن استخوان و متعاقب آن از دست رفتن دندان‌‌ها بسیار اتفاق می‌‌افتد و تخریب استخوان گاهی آن‌قدر زیاد است که بعد از آن‌که دندان‌‌ها از دست رفتند امکان جایگزینی آن‌‌ها را بسیار مشکل می‌‌کند. بسیاری از مردم می‌‌پندارند جرم‌گیری برای دندان‌‌ها ضرر دارد. و توجیه آن‌‌ها این است که بعد از جرم‌گیری دندان‌‌‌‌‌های ما پوسیده شده یا لثه از بین رفته‌‌اند و بعضی حساس شدن دندان‌‌ها را بهانه کرده، از جرم‌گیری فرار می‌‌کنند و با همین تفکرات غلط به شدت از جرم‌گیری پرهیز می‌‌کنند، باید به این افراد بگویم ‌‌جرم‌گیری نه تن‌‌ها باعث پوسیدگی دندان‌‌ها نمی‌شود بلکه لثه‌‌‌ها را هم از بین نمی‌برد. تازه ‌‌جرم‌گیری و حذف جرم مانع تخریب و از دست رفتن لثه‌ها می‌‌شود.

لثه‌‌‌ها شاداب و کاملاً صورتی رنگ و بدون خون‌ریزی می‌‌شوند و بوی بد دهان که متعاقب التهاب لثه‌‌‌ها ایجاد می‌‌شود هم از بین می‌‌رود، برای تسریع رفع حساسیت استفاده از دهان‌شویه توصیه می‌‌شود. علت تصور پوسیدگی بعد از ‌‌جرم‌گیری هم در حقیقت این است که این دندان‌‌ها پوسیدگی مختصری داشته‌اند و وقتی که جرم روی همان نواحی قرار گرفت عملاً هیچ‌گونه مسواکی در آن نواحی زده نمی‌شود و این پوسیدگی‌‌‌‌‌‌‌‌های اندک در زیر جرم‌‌‌ها کم کم زیاد می‌‌شوند و وقتی که ‌‌جرم‌گیری انجام می‌‌شود تازه وسعت پوسیدگی خود را نشان می‌‌دهد.

لازم به ذکر است که داشتن دندان‌‌‌‌های پوسیده به مراتب وضعیت بهتری از داشتن لثه‌‌‌‌‌‌‌‌های پر از جرم است زیرا پوسیدگی را به سهولت می‌‌توان ترمیم کرد ولی عدم ‌‌جرم‌گیری ممکن است علیرغم داشتن دندان‌‌‌‌های سالم در زمان کوتاهی، بی‌دندانی را به دنبال داشته باشد، حال تصمیم با شماست می‌‌خواهید دندان‌‌‌‌های ترمیم شده داشته باشید یا بی‌دندان باشید، می‌‌خواهید لثه‌‌‌‌‌‌‌‌های سالم و دهانی خوشبو داشته باشید یا لثه‌‌‌‌‌‌‌‌های ملتهب با دهانی بدبو و یا می‌‌خواهید موقع مسواک زدن از این‌که از لثه‌‌‌ها خون می‌‌چکد بنالید یا با لذت مسواک کنید.

هر چند وقت باید ‌‌جرم‌گیری کنیم؟

حتما سالی یک بار ‌‌جرم‌گیری را در برنامه بهداشتی خود قرار دهید.

به یاد داشته باشید روش صحیح مسواک زدن تشکیل جرم را به حداقل خواهید رساند.

اگر در موقع مسواک زدن دیدید که از ناحیه از لثه‌هایتان دارد خون می‌آید بدانید که آن ناحیه دچار مشکل است و به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید. به ناحیه‌ای که خون می‌آید بیشتر مسواک بزنید و از خون‌ریزی آن نترسید. مطمئن باشید که با خوب مسواک زدن و بیشتر مسواک زدن خون‌ریزی به مقدار زیادی کاهش خواهد یافت.

در صورتی که جرم زیادی داشتید و بعد از ‌‌جرم‌گیری دندان‌هایتان به سرما و گرما حساس شده زیاد نگران نباشید به مرور رفع خواهد شد و برای کاهش سریع‌تر حساسیت می‌توانید از خمیر دندان سنسوداین برای یک دوره ۲ ماهه استفاده فرمایید.

بعد از ‌‌جرم‌گیری حتما از دهان‌شویه مناسب استفاده نمایید تا در بهبود زخم‌‌‌‌‌‌‌‌های به جا مانده از جرم موثر افتد.

استفاده مدام از دهان‌شویه‌‌‌ها زیاد توصیه نمی‌شود و یک هفته بعد از ‌‌جرم‌گیری می‌توانید استفاده از دهان‌شویه را قطع نمایید. 

آیا ‌‌جرم‌گیری به دندان صدمه می‌‌زند؟

خیر، جرم دندان علاوه بر این‌که برای لثه و بافت‌‌‌‌های نگه‌دارنده دندان مضر می‌‌باشد محلی نیز برای تجمع و تکثیر  میکروب‌‌‌‌های پوسیدگی زاست. با عمل ‌‌جرم‌گیری تعداد این میکروب‌‌ها دردهان به مراتب کمتر می‌‌شود. با برداشته شدن جرم، بیمار ممکن است با زبانش حس کند که دندانش خالی شده است. این احساس همراه با مقداری حساسیت به سرما یا گرما (بعد از ‌‌جرم‌گیری) این تصور غلط را تقویت نموده است که شاید دندان‌هایش در حین ‌‌جرم‌گیری تراش خورده باشند، در صورتی که مکانیزم دستگاه ‌‌جرم‌گیری لرزشی بوده و قادر به تراش نمی‌باشد.

علت حساسیت دندان به سرما بعد از ‌‌جرم‌گیری چیست؟

دندان دارای حس بوده و در ناحیه طوق بسیار حساس‌تر می‌‌باشد. وجود جرم بر طوق دندان به علت ضخامتی که دارد به عنوان یک عایق حرارتی عمل می‌‌کند و یا به عبارت دیگر جلوی حس دندان را می‌‌گیرد. با برداشته شدن آن بدیهی است که دندان بهتر متوجه تغییرات حرارتی می‌‌گردد، ضمناً بر اثر وجود جرم لثه پرخون و متورم شده و با عمل ‌‌جرم‌گیری التهاب آن فروکش می‌‌کند لذا مقدار بیشتری از دندان نسبت به حالتی که قبلاً آماس لثه وجود داشته در دهان دیده می‌‌شود و این خود باعث احساس بیشتر تغییرات حرارتی می‌‌گردد. حساس شدن به سرما را می‌‌توان به احساسی که بدن انسان بعد از استحمام دارد، تشبیه نمود. حساسیت به سرما همیشه و اغلب به وجود نمی‌آید و در صورت ایجاد، گذرا و موقتی بوده و جای هیچ‌گونه نگرانی ندارد.

آیا دندان بعد از ‌‌جرم‌گیری لق می‌‌شود؟

خیر، با تجمع تدریجی جرم بر دندان، لثه و به دنبال آن مقداری از استخوان نگه‌دارنده دندان تحلیل می‌‌رود. در حقیقت دندان به این دلیل قبلاً لق شده، ولی به علت انباشتگی و یکپارچگی جرم و چسبیده شدن دندان‌‌ها به هم توسط آن، این حالت درک نشده و با برداشته شدن جرم کشف می‌‌گردد و بیمار آن را منتسب به عمل ‌‌جرم‌گیری می‌‌داند. یک ضرب‌المثل می‌‌گوید «جلوی ضرر را از هرکجا بگیری، منفعت است». لق شدن دندان منوط به تحلیل استخوان و انساج نگه‌دارنده دندان بر اثر جرم و پلاک  میکروبی است.

آیا ‌‌جرم‌گیری درد دارد؟

خیر، موردی برای بیحس کردن دندان به هنگام ‌‌جرم‌گیری وجود ندارد. ‌‌جرم‌گیری یا توسط قلم‌‌‌‌‌‌‌‌های دستی و یا با دستگاه صورت می‌‌گیرد. نوک قلم دستگاه ‌‌جرم‌گیری دارای لرزش و نوساناتی می‌‌باشد که با زدن ضربه‌‌‌‌‌‌‌‌های بسیار کوتاه بر جرم، آن را پاک می‌‌کند و دندان را نمی‌تراشد، آب دستگاه علاوه بر تمیز کردن و شستشو، دندان را نیز خنک می‌‌کند.

آیا استفاده از خمیر دندان‌‌‌‌های ضد جرم مفید می‌‌باشد؟

خیر، جرم با مسواک و خمیر دندان پاک نمی‌شود و برای این منظور از دندان‌پزشکان باید کمک گرفت، ضمناً خمیر دندان‌هایی که به عنوان ضد جرم معرفی شده‌اند دارای مقادیر زیادی از مواد ساینده بوده و فقط رنگ و لکه‌‌‌‌‌‌‌‌های رسوب نموده بر دندان را که زنگ نام دارد، تمیز می‌‌کنند و استفاده همیشگی از آن‌‌ها توصیه نمی‌گردد. این خمیردندان‌ها، به‌علت دارا بودن مواد ساینده زیاد، ایجاد خراش‌‌‌‌های بسیار ظریف بر سطح دندان‌‌ها نموده و زمینه را برای تجمع و چسبندگی بیشتر پلاک میکروبی فراهم می‌‌آورند.

عمَ السِّواكُ الزَّيتونُ مِن شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ، يُطَيِّبُ الفَمَ وَ يَذهَبُ بِالحَفَرِ، وَ هُوَ سِواكى وَ سِواكُ النبياءِ قَبلى(1)؛

چه خوب مسواكى است زيتون! از درختى پر خير و بركت كه دهان را خوشبو مى‌كند و جِرم دندان را از ميان مى‌برد. اين مسواک من و پيامبران پيش از من است. 


 

1. مكارم الاخلاق ص49.

منبع: سایت پزشکان بدون مرز

گردآورنده: احمد حکیم

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در چهارشنبه, 07 مهر 1395 ساعت 14:31
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما