علل افت سیستم ایمنی بدن

علل افت سیستم ایمنی بدن

سیستم ایمنی یا دفاعی بدن متشکل از بافت لنفاوی است که شامل غدد لنفاوی، لوزهها، مغز استخوان، غده تیموس، بخش‌هایی از طحال و مجرای معدی رود‌های است.

این سیستم توسط گلبول‌‌های سفید با آنتی‌ژن‌هایی که به بدن حمله می‌کنند می‌جنگد. آنتی‌ژن‌‌ها شامل سلول‌‌های غیرآشنا و غیر طبیعی است.

اما وقتی که سیستم ایمنی بدن ضعیف و ناکارآمد است، عفونت‌‌ها به راحتی وارد بدن می‌شوند و به سختی از بین می‌روند.

کاهش تعداد گلبول‌‌های سفید خون باعث کاهش قدرت دفاعی و ایمنی بدن در برابر عوامل بیماری زا و بیگانه می‌شود.

اختلالات کاهش دهنده ایمنی بدن باعث عملکرد بد سیستم ایمنی می‌شوند.

اختلالات اولیه یا مادرزادی کاهش دهنده ایمنی

این نوع اختلالات ارثی هستند و معمولاً در زمان تولد نوزاد وجود دارند.

اختلالات اولیه کاهش دهنده ایمنی، بر اساس گلبول‌‌های سفیدی که تحت تأثیر قرار می‌دهند، دسته بندی می‌شوند.

برخی اختلالات روی سلول‌‌های لنفوسیت B و تولید آنتی بادی توسط آن‌‌ها موثرند.

برخی دیگر روی سلول‌‌های لنفوسیت T موثرند و برخی روی هر دو نوع سلول.

اختلالات دیگر با پروتئین‌‌های مکمل بدن مشکل دارند و از آنجا ناشی می‌شوند.

بیماری‌‌های مزمن مثلا بالا بودن قند خون در بیماری دیابت که باعث می‌شود گلبول‌‌های سفید خون نتوانند به درستی کار کنند. لذا حفظ قند خون در حد مناسب در بیماران دیابتی مهم است.

اختلالات ثانویه یا اکتسابی کاهش دهنده ایمنی

معمولا کسی که دچار کمبود ایمنی بدن است، در اثر اختلال اکتسابی است. چنین اختلالاتی بعدا در طی زندگی و در اثر مصرف دارو‌ها بروز می‌کنند. هم چنین این نوع اختلالات در اثر یک بیماری بروز می‌کنند.

مصرف طولانی مدت دارو‌ها روی سیستم ایمنی بدن موثر است

داروهایی که سیستم ایمنی بدن را تخریب می‌کنند، بیشتر شامل دارو‌های ضد تشنج، دارو‌های سرکوب کننده ایمنی بدن، کورتیکواستروئیدها، دارو‌های شیمی درمانی و آنتی بادی‌‌ها مونوکلونال است. داروها، دفاع بدن را تخریب می‌کنند.

در بین علل وابسته به دارو، ابتلا به بیماری ایدز در اثر تزریق دارو با سرنگ آلوده و سایر وسایل، شایع ترین و شدیدترین اختلال اکتسابی کاهش دهنده ایمنی بدن است.

کاهش دهنده ایمنی بدن سایر علل

بیماری‌‌های زیادی باعث عملکرد بد سیستم ایمنی بدن می‌شوند که عبارتند از:

- بیمار‌های خونی مثل کم خونی آپلاستیک، لوسمی) یک نوع سرطان خون)، میلوفیبروز (یک نوع اختلال مغز استخوان) و کم خونی داسی شکل.

 -سرطان و روش‌‌های درمان آن مثل شیمی درمانی.

 -بیماری‌‌های عفونی مانند بیماری ایدز، سرخک، آبله مرغان و سیتومگالو ویروس.

 -اختلال هورمونی مثل دیابت.

 -تجمع سموم در کلیه‌‌ها و سندرم نفروتیک.

 -هپاتیت کبدی.

 -فقدان طحال در بدن.

 -بیماری‌‌های اسکلتی عضلانی مثل لوپوس و آرتریت روماتوئید.

 -بیماری‌‌های مزمن مثلا بالا بودن قند خون در بیماری دیابت که باعث می‌شود گلبول‌‌های سفید خون نتوانند به درستی کار کنند. لذا حفظ قند خون در حد مناسب در بیماران دیابتی مهم است.

 -مصرف زیاد قند و خوراکی‌‌های شیرین.

 -مصرف الکل.

 -آلرژی هنگام تماس با مواد آلرژی زا مثل گرده گیاهان، گردوغبار و مواد غذایی آلرژی زا.

درمان

برای تقویت سیستم ایمنی بدن پزشک از موارد زیر استفاده می‌کنند:

 -برنامه غذایی متعادل و افزایش مصرف ویتامین‌ها.

 -تجویز ایمونوگلوبین برای جبران کمبود آنتی بادی بدن.

 -تجویز آنتی بیوتیک قبل از عمل‌‌های جراحی برای کاهش خطر عفونت.

 -دارو‌های ضد ویروس در صورت وجود مشکل در سلول‌‌های لنفوسیت  .T

 -واکسیناسیون.

 -پیوند سلول بنیادی در موارد شدید که معمولا از مغز استخوان و یا خون به دست می‌آید.

 -دارو‌های تقویت کننده ایمنی بدن مثل اینترفرون که دارای پروتئین مبارزه کننده با عفونت‌‌های ویروسی است.

اگر بپذیریم که عقل سالم در بدن سالم است و یک فرد با عقل سالم می‌تواند فرد مفیدی به حال خود و اجتماع باشد، در آن صورت درمی یابیم که چرا جوامع پیشرفته سرمایه گذاری زیادی بر روی این امرخطیر یعنی ورزش می‌کنند. در متون تاریخی همواره از از ورزشکاران و پهلوانان بعنوان افرادی جسور و جوانمرد یاد می‌شود. امروزه اثرات مفید ورزش بر ساختار فرهنگی و اجتماعی یک جامعه بر هیچکس پوشیده نیست. 

اگر در جامع‌های فرهنگ ورزشی جایگاه مناسب خود را پیدا کند، افراد آن جامعه از سستی و کرختی رهایی می‌یابند و علاوه بر بالا رفتن نیروی کار، از صرف هزینه‌‌های گزاف درمان بیماری‌ها کاسته می‌شود. 

چون در هنگام ورزش موادی به‌نام آندورفین در بدن زیاد می‌شود و دستگاه گردش خون اکسیژن را به تمام بافت‌های بدن به مقدار کافی می‌رساند، یک ورزشکار همواره شاداب بوده و از نشاط کافی برخوردار است. 

بنابراین نیازی به مواد مخدر برای دستیابی به نشاط ندارد. از طرفی نشاط ورزشی یک نشاط پایدار است و روز به‌روز سلامتی و نیروی فرد را افزایش می‌دهد. اما سرخوشی از مواد مخدر یک سرخوشی کاذب و ناپایدار بوده و به مرور نیروی فرد را تحلیل برده و او را به کام مرگ می‌فرستد. در سایه ورزش افراد اجتماع، افرادی منطقی، منضبط، با اخلاق و با گذشت خواهند شد. در هنگام ورزش همراه با سمومی که از طریق عرق کردن از بدن دفع می‌شوند، پلیدی‌ها و زشتی‌‌ها جای خود را به نشاط، طراوت و انسانیت خواهند داد و یک روح آزاد پرورش خواهد یافت. ورزش و ذخیره قلبی 

 بنا به تعریف، ذخیره قلبی عبارت است از نیروی مصرف نشده قلب در حال استراحت، برای رسانیدن اکسیژن به بافت‌های بدن. مکانیزم‌های ذخیره قلبی شامل تغییرات در :

 تعداد ضربان قلب، حجم انقباضی و انبساطی، حجم ضربه‌ای، جذب اکسیژن توسط بافت‌های بدن، می‌باشد. در یک انسان بالغ جوان ورزشکار در خلال ورزش سنگین، برون ده قلب ممکن است از حالت عادی که 6 لیتر در دقیقه است، به 25 لیتر در دقیقه یا بیشتر برسد، مصرف اکسیژن از 250 میلی‌لیتر در دقیقه به 1500 میلی‌لیتر در دقیقه افزایش یابد، و ضربان قلب ممکن است از حالت عادی که 72 تا در دقیقه است به 180 تا در دقیقه افزایش یابد. 

افزایش نیاز بدن به اکسیژن، به منظور برآورده کردن نیاز‌های سوخت و ساز در خلال ورزش با افزایش چشم‌گیر برون ده قلب (حجم ضربه‌ای × تعداد ضربان قلب) و یا جذب بیشتر اکسیژن توسط بافت‌ها از مویرگ‌ها برآورده می‌شود. 

در یک انسان بالغ جوان ورزشکار در حال استراحت، خون شریانی حاوی 18 میلی‌لیتر اکسیژن در هر  دسی‌لیتر خون و خون وریدی حاوی 14 میلی‌لیتر اکسیژن در هر دسی‌لیتر خون می‌باشد. بنابراین اختلاف اکسیژن شریانی و وریدی در حال استراحت در حدود 4 میلی‌لیتر اکسیژن در هر دسی لیتر خون می‌باشد. در خلال ورزش، افزایش در برون ده قلب حتی اگر به حداکثر مقدار ممکن هم برسد به آن اندازه کافی نیست که بتواند احتیاجات متابولیک بدن را برآورده نماید و مکانیزمی که در اینجا به کمک بدن می‌آید جذب زیاد اکسیژن توسط بافت‌ها از مویرگ‌ها در خلال ورزش است که آن‌قدر اکسیژن را جذب می‌کند که اکسیژن وریدی بطور چشم‌گیری کم شده و اختلاف اکسیژن شریانی و وریدی در حال ورزش به 14 میلی‌لیتر اکسیژن در هر دسی لیتر خون می‌رسد.

واکنش قلب و عروق به ورزش 

در هنگام ورزش جریان خون از پوست، کلیه‌‌ها و احشاء به طرف ماهیچه‌‌های در حال فعالیت سرازیر شده، مقاومت عروق محیطی کاهش می‌یابد و اختلاف فشار خون ماکزیمم و می‌نیمم زیاد شده و تعداد تنفس افزایش می‌یابد. 

قلب ورزشی 

یک گروه واکنش‌‌های فیزیولوژیک در افراد ورزشکار که به ورزش‌های سخت و سنگین می‌پردازند ایجاد می‌شود. کاهش تعداد ضربان قلب یکی از مشخصات برجسته این افراد است و بزرگ شدن هر دو بطن قلب در عکس ساده قفسه سینه این افراد به وضوح دیده می‌شود. این بزرگی قلب که در یک فرد غیر ورزشکار، غیر طبیعی در نظر گرفته می‌شود، در افراد ورزشکار نباید اشتبا‌ها به عنوان یک بیماری قلب در نظر گرفته شود. 

فیزیولوژی قلب ورزشی

بزرگی و گشادی قلب از مشخصات برجسته ورزشکاران سخت کوش است. بزرگی و گشادی قلب در ورزشکاران سخت کوش توانایی پمپ کردن قلب را بالا برده و ر‌ها شدن اکسیژن در بافت‌ها را چه در هنگام استراحت و چه در هنگام فعالیت افزایش می‌دهد، که همه این‌ها بخاطر بالا رفتن حجم ضربه‌ای قلب می‌باشد. افزایش در زمان پر شدن یعنی هنگام انبساط قلب ایجاد می‌شود. 

کل مقدار هموگلوبین و حجم خون ورزشکاران سخت‌کوش هم افزایش می‌یابد که باعث می‌شود انتقال اکسیژن به بافت‌ها ساده‌تر انجام گیرد. تعداد ضربان قلب چه درحال استراحت و چه در ورزش‌های سبک در ورزشکاران سخت کوش به طور واضحی کم است. اگر چه افزایش حجم بطنی باعث افزایش کار ضربه‌ای بطن چپ می‌شود، اما کم بودن تعداد ضربان قلب باعث به هدر نرفتن اکسیژن شده و مصرف اکسیژن توسط عضله قلب کاهش می‌یابد و این امر کاملا به نفع قلب می‌باشد.

اگر ورزش سخت در زندگی فرد ادامه پیدا نکند، بزرگی قلب و کم بودن ضربان قلب که از مشخصات این افراد است بتدریج از بین می‌رود. یک فرد غیر ورزشکار برون ده قلب خود را در موقع فعالیت در درجه اول با افزایش تعداد ضربان قلب بالا می‌برد، اما فرد ورزشکارسخت کوش این عمل را با بالا بردن حجم ضربه‌ای انجام می‌دهد. فشار‌های داخل قلبی را اگر در افراد ورزشکار سخت کوش اندازه گیری کنیم طبیعی است. همچنین فشار داخل حفره‌‌های قلب و ریه و عروق محیطی بطور طبیعی به فعالیت پاسخ می‌دهند. 

جنبه‌‌های پزشکی 

 کم شدن تعداد ضربان قلب گاهی اوقات با بی نظمی از علائم مشخصه قلب ورزشی است. بی نظمی‌‌های دهلیزی و بطنی وتغییرات (اس ـ تی) ممکن است در نوار قلب مشهود باشد. این بی نظمی‌‌ها به طور واضحی بدون علامت هستند و زمانی که ضربان قلب بالا می‌رود این بی نظمی‌‌ها محو می‌شوند. ولتاژ امواج (کیو ـ آر ـ اس) و (تی) در نوار قلب افزایش می‌یابد و اغلب یک موج (یو) برجسته وجود دارد که حتما مربوط به کم شدن تعداد ضربان قلب است. فشار خون در افراد ورزشکار با افراد عادی فرق چندانی ندارد. صدای سوم قلب در ورزشکاران شایع است. یک صدای اضافی در لبه چپ جناق سینه و صدای چهارم قلب هم ممکن است شنیده شود. 

در عکس ساده قفسه سینه قلب بزرگ است. در اکو کاردیو گرافی ابعاد حفره بطن چپ و ضخامت دیواره آن افزایش نشان می‌دهد. شواهدی وجود ندارد که نشان دهد فعالیت فیزیکی بسیار شدید در یک فرد با قلب سالم تاثیر سوء داشته باشد، اما مرگ ناگهانی چه در موقع استراحت و چه در موقع فعالیت گاه گاهی در یک ورزشکار به ظاهر سالم و جوان اتفاق افتاده که حتما بخاطر بی نظمی قلبی است. این مرگ ناگهانی در ورزشکاران اکثرا علت‌های دیگری دارد. مثلا ممکن است بخاطر تصلب شرائین نهفته، بیماری‌های التهابی قلب یا ناراحتی‌‌های نهفته مادرزادی قلب باشد. مرگ ناگهانی در یک ورزشکار با قلب سالم بعید به‌نظر می‌رسد. 

تاثیر فعالیت‌‌های فیزیکی بر بیماری‌های قلبی 

مطالعه رابطه بین شیوع بیماری‌های کم خونی قلب با فعالیت فیزیکی بسیار مشکل است، زیرا متغیر‌های زیادی در این رابطه وجود دارد. مطالعات نشان می‌دهد که هر چقدر یک‌جا نشینی کمتر باش، احتمال مرگ ناگهانی کمتر است. چگونه فعالیت فیزیکی ممکن است مرگ در اثر کم خونی قلب را کاهش دهد و یا احتمال تصلب شرائین را کم کند، مکانیزم دقیق آن هنوز کاملا مشخص نیست. فقط می‌دانیم که ورزش باعث مصرف کالری شده و چربی خون را کاهش می‌دهد. افزایش چربی مرغوب خون یعنی (اچ – دی – ال) با ورزش که باعث جلوگیری از سکته قلبی می‌شود، هنوز یک معما است، اما مطالعات در یک موضوع متفق القولند و آن این‎‌که فعالیت فیزیکی مستمر و مرتب یک عامل مهم در پیشگیری از بیماری‌های قلبی است.


منابع:

دکتر بهروز مصلحی

تبیان -  آیلان آرزوگران

گردآورنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 11 آذر 1395 ساعت 20:46
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما