بیماری بلفارواسپاسم و درمان آن

  • یکشنبه, 17 آبان 1394 ساعت 18:38
  • منتشرشده در بهداشت چشم
  • بازدید 1597 بار

بلفارواسپاسم(1) به معنای پلک زدن غیر ارادی یا بسته شدن غیر ارادی پلک‌‌ها است. بلفارواسپاسم یک عارضه پیش رونده عصبی است که بیشتر در زنان میان‌سال و سالمند اتفاق می‌‌افتد.

سن متوسط شروع بیماری 60 سالگی است. در خانم‌ها شایع‌تر است.

برخی بیماران بلفارواسپاسمی ممکن است سابقه احساس خشکی چشم یا حساسیت به نور داشته باشند.

گاه تحریک چشم (مثلاً نور خورشید، باد خنک، سرو صدا، حرکات سریع سر یا چشم) و استرس عصبی باعث شروع حملات بلفارواسپاسم می‌‌شود.

با پیشرفت بیماری شدت و فراوانی حملات بیشتر می‌‌شود به طوری که گاهی بسته شدن پلک‌‌ها تا چند ساعت طول می‌‌کشد و فرد عملاً برای چند ساعت نابینا می‌‌شود.

بیماری گاهی آن‌قدر شدید است که موجب ناتوانی فرد از حضور در اجتماع می‌‌شود و عملاً فرد را منزوی و افسرده می‌‌کند.

معمولاً فشارهای روحی و استرس (مثلاً حضور در محیط‌های نا آشنا) باعث شدیدتر شدن بلفارواسپاسم می‌‌شود. در حالت خواب بلفارواسپاسم متوقف می‌‌شود. به علاوه تمرکز بر یک فعالیت خاص، معمولاً باعث کمتر شدن حملات می‌‌گردد. گاه بیماری برای چند روز کاملا بهبود می‌‌یابد.

شایع‌ترین شکل بلفارواسپاسم، بلفارواسپاسم خود به خودی خوش‌خیم است که به صورت بسته شدن مکرر غیر ارادی پلک‌‌ها تظاهر می‌‌کند. گاهی بلفارواسپاسم با بیماری‌های دیگری مثل سندرم توره(2) همراه است.

بلفارواسپاسم در حقیقت نوعی دیستونی است. دیستونی به معنای انقباض غیر ارادی مکرر و طولانی در یک عضله یا گروهی از عضلات می‌‌باشد.

در شروع بیماری معمولا بدرستی تشخیص داده نمی‌شود و با آلرژی یا خشکی چشم‌‌ها اشتباه می‌شود. در ابتدا ممکن است بیمار فقط پلک زدن‌‌های بیشتر و طولانی‌تر داشته باشد. گاهی شدت آن به‌حدی است که بعلت ناتوانی در باز کردن پلک‌‌ها عملا بیمار نابینا می‌شود.

خستگی، استرس و نور می‌توانند آن را تشدید کنند.

بلفارواسپاسم در خواب از بین می‌رود. اکثر بیماران دچار بلفارواسپاسم از عینک‌‌های تیره استفاده می‌کنند. نگاه کردن به بالا، راه رفتن، خواندن، رانندگی کردن، نگاه کردن به تلویزیون، و نگاه کردن به پایین در بعضی بیمارن باعث تشدید علائم می‌شوند.

در برخی بیماران انجام بعضی کار‌ها باعث کاهش علائم می‌شوند، از جمله: دراز کشیدن، حرف‌ زدن، آواز خواندن، خمیازه کشیدن، خندیدن، فشار دادن ناحیه ابرو یا گیجگاهی، آدامس جویدن، و باز کردن دهان.

گاهی انقباضات به ناحیه پیشانی، بینی، صورت و حتی گردن انتشار می‌‌یابند.

شروع بلفارواسپاسم

بلفارواسپاسم معمولا به صورت تدریجی ایجاد می‌‌شود. در ابتدا ممکن است فرد فقط احساس خشکی چشم یا حساسیت به نور داشته باشد و هیچ انقباض عضلانی غیر ارادی وجود نداشته باشد. پس از مدتی تحریک چشم (مثلاً نور خورشید، باد خنک، سرو صدا، حرکات سریع سر یا چشم) و استرس عصبی باعث شروع حملات بلفارواسپاسم می‌‌شود.

با پیشرفت بیماری شدت و فراوانی حملات بیشتر می‌‌شود به طوری که گاهی بسته شدن پلک‌‌ها تا چند ساعت طول می‌‌کشد و فرد عملاً برای چند ساعت نابینا می‌‌شود. این حالت گاهی آن‌قدر شدید است که موجب ناتوانی و شرمندگی فرد از حضور در اجتماع می‌‌شود و عملاً فرد را منزوی می‌‌کند. در این حالت احتمال بروز افسردگی نیز وجود دارد.

معمولاً فشارهای روحی و استرس، مثلاً حضور در محیط‌‌های نا آشنا باعث شدیدتر شدن بلفارواسپاسم می‌‌شود.

در حالت خواب معمولاً بلفارواسپاسم متوقف می‌‌شود. به علاوه تمرکز بر یک فعالیت خاص، معمولاً باعث کمتر شدن حملات بلفارواسپاسم می‌‌گردد.

علت ایجاد بلفارواسپاسم

به نظر می‌‌رسد که بلفارواسپاسم ناشی از نوعی از اشکال در عملکرد عقده‌های قاعده‌‌‌ای مغز باشد. عقده‌‌های قاعده‌‌‌ای بخشی از مغز هستند که در تنظیم حرکات هماهنگ عضلات دخالت دارند. البته هنوز به طور دقیق نمی دانیم که چه مشکلی باعث بروز بلفارواسپاسم می‌‌شود.

در بیشتر موارد بلفارواسپاسم به صورت خودبه‌خودی و بدون هیچ علت مشخصی ایجاد می‌‌شود.

البته در بسیاری از افراد، خشکی چشم عامل محرکی باشد که در افراد حساس باعث شروع بلفارواسپاسم شود.

گاهی بلفارواسپاسم یا انواع دیگر دیستونی در افراد یک خانواده بروز می‌‌کند، بنابراین شاید زمینه‌‌های ارثی و ژنتیکی در بروز آن مؤثر باشند.

تشخیص بلفارواسپاسم 

بلفارواسپاسم با توجه به علائم بالینی تشخیص داده می‌‌شود. برای تشخیص بلفارواسپاسم نیاز به آزمایش یا عکس برداری خاصی وجود ندارد. انجام اقدامات پاراکلینیک تن‌ها وقتی ضروری است که بخواهیم احتمال مشکلات همراه (مثلاً وجود تومور) را رد کنیم.

درمان
درمان‌‌های دارویی

از آن‌جا که علت اصلی ایجاد بلفارواسپاسم مشخص نیست، هیچ داروی اختصاصی برای درمان آن وجود ندارد. داروهای ضد تشنج، داروهای آرام بخش و داروهای ضد افسردگی داروهایی هستند که معمولاً برای کنترل بلفارواسپاسم به کار می‌‌روند.

پاسخ افراد مختلف به داروهای مختلف متفاوت است و نمی‌توان از قبل پیش بینی کرد که کدام دارو برای فرد خاصی مناسب‌تر است.

اغلب لازم است فرد، داروهای مختلف را تحت نظر پزشک امتحان کند تا مشخص شود که کدام دارو برای وی مناسب‌تر است. به هر حال درمان دارویی در بلفارواسپاسم چندان موثر نیست.

در بهترین حالت، استفاده از دارو تن‌ها باعث بهبود نسبی و گذرا می‌‌شود. به علاوه بسیاری از بیماران هیچ پاسخ مناسبی به درمان دارویی نمی‌دهند.

درمان دارویی با تزریق بوتوکس

در حال حاضر بهترین روش درمان بلفارواسپاسم تزریق بوتوکس است. بوتوکس نام تجاری پروتئین پیچیده‌‌‌ای است که از یک باکتری به نام کلوستریدیوم بوتولینوم استخراج می‌‌شود.

تزریق دیسپورت یا بوتاکس(3) در عضلات پلک‌‌ها و اطراف چشم است که در 90 الی 80 % موارد پاسخ رضایت بخش است.

بوتوکس پس از تزریق در محل، جذب پایانه‌‌های عصبی می‌‌شود که به عضلات فرمان می‌‌دهند. در این پایانه‌‌ها بوتوکس مانع آزاد شدن یک واسطه شیمیایی به نام استیل کولین می‌‌شود که مسئول انقباض عضلات است. در نتیجه نوعی فلج موقتی در عضلات ایجاد می‌‌شود که بین ۳ تا ۶ ماه طول می‌‌کشد.

وقتی بوتوکس به صورت موضعی به داخل عضلاتی تزریق می‌‌شود که مسوول بسته شدن پلک هستند، این عضلات فلج می‌‌شوند و دیگر قادر به انقباض نیستند، در نتیجه علائم بلفارواسپاسم برطرف می‌‌شوند.

معمولاً اثر تزریق پس از یکی دو هفته ظاهر می‌‌شود و ۳ تا ۶ ماه باقی می‌‌ماند. پس از این مدت لازم است تزریق بوتوکس مجدداً تکرار شود. البته در معدودی از بیماران پس از یکی دو بار تزریق علائم برطرف می‌‌شود، اما این حالت شایع نیست و معمولاً لازم است تزریق بوتوکس هر ۳ تا ۶ ماه یک‌بار تکرار گردد.

تزریق بوتوکس روش بسیار مؤثری در کنترل علائم بلفارواسپاسم است به طوری که در بیش از ۹۰ تا ۹۵ % موارد باعث بهبود قابل توجه فرد می‌‌شود. البته تزریق بوتوکس می‌‌تواند عوارضی از قبیل افتادگی پلک، تاری دید یا دوبینی ایجاد کند اما کلیه این عوارض گذرا هستند و حداکثر ظرف مدت ۶ ماه برطرف می‌‌گردند.

اثر تزریق در عرض چند روز شروع می‌شود و تا 4 الی 3 ماه ادامه می‌‌یابد. این تزریق بایستی هر 4-3 ماه یکبار تکرار شود.

از عوارض احتمالی این تزریق افت موقتی پلک است که پس از چند روز یا چند هفته رفع می‌شود.

جراحی

جراحی معمولاً برای مواردی به‌کار می‌‌رود که یا تزریق بوتوکس هیچ اثر مفیدی نداشته است و یا فرد به انجام تزریقات مکرر علاقه‌‌‌ای ندارد. شایع‌ترین روش جراحی که برای درمان بلفارواسپاسم به کار می‌‌رود برداشتن عضله یا میکتومی(4) است. در این روش قسمتی از عضلاتی که مسوول بستن پلک هستند با جراحی برداشته می‌‌شوند.

این روش در ۷۰ تا ۸۰ % موارد باعث بهبود علائم بلفارواسپاسم می‌‌شود. اما عوارض عمل جراحی بیشتر از تزریق بوتوکس است، به علاوه عوارض تزریق بوتوکس برگشت پذیر است اما عوارض عمل جراحی اغلب غیر قابل برگشت است.

درمان‌‌های حمایتی

همان‌طور که گفته شد استرس و فشار عصبی معمولاً باعث بدتر شدن بلفارواسپاسم می‌‌شود. آموزش بیمار و اطرافیان و حمایت موثر افراد خانواده از فرد مبتلا به بلفارواسپاسم می‌‌تواند نتایج مفیدی در کنترل علائم داشته باشد.

باید توجه داشت که حملات شدید بلفارواسپاسم می‌‌تواند تا چندین ساعت فرد را عملاً نابینا کند. ایمن سازی محیط زندگی فرد اهمیت زیادی دارد تا در صورت بروز چنین شرایطی خطری برای فرد پیش نیاید.

بلفارواسپاسم می‌‌تواند موجب بروز اضطراب، افسردگی و انزوای فرد شود. درمان اضطراب و افسردگی در این شرایط می‌‌تواند عملکرد فرد را بهبود بخشد.

استفاده از عینک‌‌های آفتابی تیره به دو علت به مبتلایان بلفارواسپاسم کمک می‌‌کند. اول آن‌که عینک آفتابی با جلوگیری از تابش نور شدید به چشم، مانع از تحریک چشم شده و تا حدی از بروز حمله بلفارواسپاسم جلوگیری می‌‌کند.

ثانیاً عینک تیره با پنهان کردن چشم، مانع از آن می‌‌شود که سایرین متوجه پلک زدن غیر عادی فرد شوند، در نتیجه حضور در اجتماع را برای فرد آسان‌تر می‌‌کند.

استفاده از قطره‌‌های اشک مصنوعی و مرطوب‌کننده‌‌های چشم برای درمان خشکی چشم و درمان التهاب پلک (بلفاریت) با کاهش تحریک سطح چشم ممکن است به کنترل حملات بلفارواسپاسم کمک کند.

با توجه به ماهیت مزمن بیماری و مشکلاتی که این عارضه در روابط اجتماعی فرد ایجاد می‌‌کند، در برخی از کشور‌ها گروه‌‌های حمایتی برای مبتلایان به بلفارواسپاسم به وجود آمده است. در کشور ما متأسفانه هنوز چنین تشکیلاتی وجود ندارد.


1. Blepharospasm.

2. Tourette Syndrome.

3. Dysport or Botox.

4. Myectomy.

منبع: سایت پزشکان

گردآورنده: احمد حکیم

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در سه شنبه, 06 مهر 1395 ساعت 23:19
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما