مراقبت از دستگاه گوارش

لذت زندگى بستگى به وجود جهاز گوارشى تندرست دارد. در حالى‌که یک هاضمه بد و بروز عوارضى نظیر اسهال، یبوست، زخم معده و اثنى‌عشر، کولیت "آماس یا التهاب قولون"، آپاندیسیت، هپاتیت "آماس بافت کبد"، آرامش را از زندگى شخص سلب مى‌نماید. شما هر هدف و مقصودى داشته باشید در درجه اول موضوع کار دستگاه هاضمه مورد توجه شما قرار مى‌گیرد. هر گاه به عللى وضع جهاز هاضمه شما خوب نبوده و تحت شرایطى به کار خود ادامه مى‌دهد همواره فکر شما را به خود مشغول داشته و دائماً درباره طبیعت آن عارضه، وضع دستگاه هاضمه، وظایف آن و مراقبت‌هایى که بایستى رعایت شود مى‌اندیشید. لذا لازم است براى حفظ سلامت و بهداشت دستگاه هاضمه به نکات زیر توجه شود:

1- رعایت کامل بهداشت شخصى به‌ویژه دهان و دندان

2- مصرف غذاهاى متوازن و سالم و خوددارى از مصرف غذاهایى که احتمال فاسد شدن‌ آن‌ها مى‌رود.

3- رعایت نظم و ترتیب در صرف غذا، این موضوع کاملاً به ثبوت رسیده که بهتر است براى صرف سه وعده غذاى اصلى صبحانه، ناهار و شام ساعت معینى در نظر گرفته شود و در فاصله بین دو غذا از خوراکى‌هایى استفاده شود که موجب سلب اشتها نگردد.

4- جویدن کامل غذا؛ در یک‌سرى از آزمایشات که بر روى سه دسته از افراد براى نشان دادن تأثیر عمل جویدن در گوارش مواد غذایى انجام گرفت از دسته اول که غذاى کاملى به آن‌ها داده شده بود خواسته شد که غذا را با حالت معمولى و یا تندتر از معمول بخورند. به دسته دوم و سوم به ترتیب به میزان یک دوم و یک سوم غذاى دسته اول داده شد و از آن‌ها خواسته شد که غذاى خود را در نهایت آرامى صرف کنند. پس از یک ماه مشاهده شد که دسته دوم و سوم یعنى آن‌ها که غذاى کمترى مصرف کرده ولى خوب جویده بودند به مراتب قوى‌تر و شاداب‌تر از دسته اول بودند.

5- غذاهاى روزانه هرکس متناسب با وضع شخص و سایر شرایط جسمانى او تعیین شود و از پرخورى پرهیز گردد. بیمارى‌هایى که در نتیجه کم غذا خوردن پیدا مى‌شود پس از تقویت مزاج بهبود گردد. بیمارى‌هایى که در نتیجه کم غذا خوردن پیدا مى‌شود پس از تقویت مزاج بهبود مى‌یابند، در صورتى که عوارض پرخورى به مراتب بیشتر و عواقب آن سخت و خطرناک مى‌باشد و اصلاح ضایعاتى که پرخورى پس از چندى در اعضاى مهم بدون تولید مى‌کند دشوارتر است.

در اشخاصى که پرخورى مى‌کنند مقدار انرژى لازم براى هضم مواد غذایى به مراتب بیشتر از مقدار انرژى است که براى هضم غذاى متعادل ضرورت دارد. بنابر این آن‌هایى که غذاى متعادل مصرف مى‌کنند قوى‌تر از اشخاص پرخور هستند زیرا قواى خود را صرف هضم مواد غذایى فوق‌العاده نمى‌کنند. اغلب اشخاص پرخور اگر مدتى از وقت غذاخوردن آن‌ها بگذرد احساس مى‌کنند که ضعیف و ناتوان شده‌اند و وقتى هم که از سر میز یا سفره برمى‌خیزند تازه مدتى مجبور هستند از انجام هرکارى دست بکشند و استراحت کنند. علت این امر این است که تمام انرژى بدن آن‌ها صرف گوارش غذاهاى زیاده از حدى که خورده‌اند مى‌شود و همین‌که غذاى آن‌ها از قسمت‌هاى اولیه دستگاه گوارش گذشت تازه خستگى هضم غذاها آن‌ها را فرا مى‌گیرد. بنابر این خوددارى از پرخورى و مصرف غذاى متوازن و سالم بهترین راه کمک به درمان بسیارى از بیمارى‌هاى دستگاه گوارش مى‌باشد.

6- پرهیز از مصرف غذاهایى که به تجربه دریافته‌اید مصرف آن غذاها ناراحتى‌هایى در اعمال گوارشى‌ شما به‌وجود مى‌آورد یعنى باصطلاح عامیانه آن غذاها به شما نمى‌سازد.

7- دورى جستن از عصبانیت و اضطراب و صرف غذا در محیط شاد و با نشاط. به‌طور کلى باید توجه داشت که هنگام صرف غذا هیچ‌گونه اضطراب، نگرانى یا عصبانیتى در کار نباشد در غیر این‌صورت سبب کند شدن عمل هضم و ایجاد سوء هاضمه و کاهش قدرت بدنى و کارآیى شخص مى‌گردد و این عارضه نیز به نوبه خود ایجاد اضطراب و هیجان بیشترى مى‌نماید.

خشم و ترس شدید علاوه بر آن‌که بر روى ترشح معده اثر مى‌گذارد، ترشح صفرا و شیره‌هاى لوزالمعدى را نیز دچار اختلال مى‌سازد. در این‌گونه موارد ممکن است حرکات دودى معمولى روده و معده را نیز متوقف سازد.

یکى از محققین به‌نام پرفسور کانون با مطالعاتى که در این زمینه انجام داده نشان داده است که هرگاه سگى را در اطاق گربه‌اى که در حال صرف غذا است وارد کنند کلیه انقباضات معدى و حرکات دودى روده‌هاى حیوان بلافاصله متوقف مى‌گردد.

8- تنوع در نوع غذاهاى مصرفی، این عمل باعث جلب اشتها و هضم آسان و سریع غذا مى‌گردد. هرگاه رنگ و طعم و بو و منظره غذا جالب باشد هضم آن آسان‌تر و سریع‌تر انجام خواهد پذیرفت.

براى کسانى که به سبب بیمارى یا علت دیگرى اشتهاى خود را از دست داده‌اند بهتر است غذاهاى کمتر و خوش‌منظره‌ترى در نظر گرفته شود تا باعث جلب اشتهاى آنان گردد.

9- صبحانه بایستى شامل یک سوم تا یک چهارم غذاى روزانه باشد. بنابر این باید سعى نمود شب قبل به اندازه‌اى غذا میل شود که صبح روز بعد اشتهاى کافى براى صرف صبحانه موجود باشد.

10- از صرف آب آشامیدنى غیرتصفیه و سبزیجات و میوه‌جات نشسته خوددارى شود.

11- حتى‌المقدور از مصرف غذاهاى زیاد برشته و سرخ کرده اجتناب شود.

12- اجتناب از نوشیدن مایعات زیاد سرد یا گرم.

13- اجتناب از مصرف مشروبات الکلی، سیگار، مواد مخدر و محرک.

14- بهتر است بعد از صرف غذا لااقل تا حدود نیم ساعت از انجام هر گونه تمرینات ورزشى و کارهاى فکرى خوددارى نمائید زیرا در این حالت دستگاه هاضمه چنان‌که شاید و باید کار خود را نمى‌تواند انجام دهد و در نتیجه ناراحتى و درد معده و سوء هاضمه پیش مى‌آید.

15- استحمام در آبى که حرارت آن کمتر یا زیادتر از گرماى بدن شخص باشد سبب انحراف خون از جهاز هاضمه به سایر قسمت‌هاى بدن مى‌گردد. بنابر این استحمام در ساعت اول بعد از خوردن غذا برخلاف مصلحت بوده و به هیچ‌وجه توصیه نمى‌شود. 

16- مصرف دارو تنها در صورت تجویز پزشک مجاز بوده و از استفاده خودسرانه دارو در مواقع ناراحتى‌هاى گوارشى باید خوددارى شود.

17- خوددارى از وادار کردن کودکان به خوردن غذا یا خوراندن اجبارى غذا به آنان که سبب بى‌علاقگى بیشتر آنان به خوردن مى‌گردد. هم‌چنین است تنبیه کردن آنان به‌علت بى‌اشتهایى و یا وادار کردن آنان به خوردن پس از یک ناراحتى روانی.

18- در مواقع مقتضى به ورزش و تفریح پرداخته و از تمریناتى که موجب تعدیل کار دستگاه گوارش مى‌شود استفاده نمائید. 

19- بهتر است غذا را از رقیق‌ترین آن شروع کنیم و در خوردن آب افراط ننمائیم.

20- محیطى که در آن غذا مصرف مى‌کنیم باید روشن، تمیز و فاقد بوى نامطبوع باشد. اگر میز غذا را با دسته گلى بیارائیم و نیز محل آن طورى باشد که منظره خوش‌آیندى داشته باشد در هضم غذا کمک مؤثرى مى‌نماید.


منبع: راسخون

گردآورنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 11 آذر 1395 ساعت 21:08
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما