اختلال در گردش خون

خون قبل از آن‌که از راه قلب به شش‌ها (جایى که دوباره اکسیژن‌دار مى‌شود) برسد در تمام بدن به‌وسیله‌ی قلب و از طریق رگ‌هاى خونى گردش مى‌کند تا اکسیژن و مواد غذائى را به بافت‌ها و سلول‌هاى بدن برساند. (به مبحث خون و گردش آن مراجعه شود).

عوامل متعددى روى گردش خون تأثیر مى‌گذارد: حجم و کیفیت خون در گردش، فشارى که خون را به گردش مى‌آورد، وضعیت قلب و وضعیت رگ‌هایى که خون در آن‌ها جریان مى‌یابد.

به‌طور متوسط یک فرد بالغ شش لیتر خون در بدن دارد. چگونگى ترکیب خون براى سلامت بافت‌هاى بدن حیاتى است. خون معمولى تشکیل شده است از یک مایع شفاف زرد به‌نام پلاسما که سلول‌هاى قرمز (گلبول قرمز)، سلول‌هاى سفید )گلبول‌هاى سفید) و اجسام کوچک مسطحى به‌نام پلاکت در آن شناور هستند. دانه‌هاى رنگین موجود در گلبول‌هاى قرمز که هموگلوبین نامیده مى‌شوند اکسیژن را به بافت‌ها منتقل مى‌کند. گلبول‌هاى سفید اجسام مضر در بافت‌ها مانند باکترى‌ها و سلول‌هاى مرده را در خود مى‌کشند و از بین مى‌برند و پلاکت‌ها به لخته شدن خون کمک مى‌کنند.

فشارى که تحت آن خون جریان مى‌یابد به‌وسیلهٔ نیروئى که براى رساندن خون به بافت‌ها لازم است تأمین مى‌شود. اگر این فشار خیلى کم شود )مثلاً بر اثر خونریزى شدید) ارگان‌هاى حیاتى مقدار کمى غذا و اکسیژن دریافت مى‌کنند و درنتیجه نمى‌توانند به‌خوبى وظایف خود را انجام دهند و حالت شوک پدید مى‌آید.

خون همیشه در بدن جریان دارد و وقتى لخته مى‌شود که از رگ‌هاى خونى آسیب‌دیده خارج شود (به مبحث زخم و خونریزى مراجعه شود). اما تنها در یک حالت که به آن ترومبوز مى‌گویند ممکن است خون درون رگ لخته شود، این مى‌تواند منجر به مسدود شدن آن رگ و قطع تأمین حیاتى خون اکسیژن‌دار براى بافت‌ها شود. لخته‌ها ممکن است از جائى که تشکیل شده‌اند حرکت کرده و به سایر نقاط بدن منتقل شوند که احتمالاً باعث مسدود شدن یک شریان مهم مى‌شوند.

سفت و سخت شدن دیوارهٔ شریان‌ها (تصلب شرائین) یکى دیگر از علل اختلال در گردش خون است. بالا رفتن مداوم فشارخون بر اثر تصلب شرائین (که معمولاً همراه با بالا رفتن سن اتفاق مى‌افتد) مى‌تواند باعث پاره شدن شریان‌ها و در نتیجه خونریزى داخلى شود.

شایع‌ترین نمونه این وضعیت خونریزى مغزى (یک نوع سکته مغزی) است و هنگامى این حالت اتفاق مى‌افتد که شریان تأمین‌کنندهٔ خون مغز پاره شود و خون آن داخل بافت‌هاى مغز شود.

دو عامل به ترومبوز (لخته شدن خون در داخل رگ) کمک مى‌کنند. یکى ضعف گردش خون که با بالا رفتن سن تشدید مى‌شود و دیگرى تنگ و باریک شدن رگ‌هاى خونى به‌علت رسوب چربى‌ها در دیواره آن‌ها. لخته‌اى که بر اثر گردش خون از جاى خود حرکت کرده و به شریان‌هاى مغز مى‌رسد مى‌تواند سبب سکته (ترومبوز مغزی) بشود؛ وجود لخته در شریان‌هاى شش‌ها احتمالاً باعث قطع جریان عادى و اکسیژن‌دار شدن خون مى‌شود (آمبولیزم ریوی)؛ تشکیل لخته در شریان‌هاى تأمین‌کنندهٔ خون خود عضلهٔ قلب که به شریان‌هاى کرونر یا تاجى معروف هستند باعث حمله قلبى (ترومبوز کرونر) مى‌شود.

ماهیچهٔ قلب مانند سایر ماهیچه‌ها منقبض و منبسط مى‌شود و رگ‌هاى جداگانه‌اى براى تأمین خون خود دارد که شریان‌هاى تاجى یا کرونر نامیده مى‌شوند. برعکس سایر ماهیچه‌ها، ماهیچهٔ قلب باید همیشه فعالیت کند تا سایر اندام‌هاى بدن را تغذیه نماید، حتى اگر خود هم از نظر اکسیژن در مضیقه بماند.

شریان‌هاى کرونرى مانند سایر شریان‌ها ممکن است همراه با بالا رفتن سن تنگ و باریک شوند و بنابراین میزان خونى که از آن‌ها عبور کرده و به قلب مى‌رسد کاهش یابد. بدیهى است که هر چقدر خون کمترى به قلب برسد از کارایی قلب کاسته مى‌شود، به‌عبارت دیگر ضربان ضعیف و (یا) نامنظم شده و سرانجام ممکن است کاملاً بایستد (ایست قلبى).

منبع: فیزیولوژی خون، دکتر سعید سمنانیان

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در چهارشنبه, 10 آذر 1395 ساعت 23:54
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما