اجزای تشکیل دهنده خون و گروه‌های خونی

خون مايعى است که به‌وسيله شبکه گسترده‌اى از رگ‌ها به تمام ياخته‌هاى بدن مى‌رود و بى‌وجود آن بافت‌هاى بدن از چند دقيقه تا چند ساعت بيشتر نمى‌توانند به زندگى ادامه دهند و مى‌ميرند. زيرا بدن انسان در صورتى مى‌تواند به فعاليت‌هاى حياتى خود ادامه دهد که اکسيژن و مواد غذايى پيوسته در دسترس بافت‌ها قرار گيرند و فضولاتى که بر اثر سوخت و ساز ياخته‌ها ايجاد مى‌گردد و ترکيب شيميايى محيط درونى بافت‌ها را بر هم مى‌زند، دفع گردند. انجام اين امور جزئى از وظايف خون مى‌باشد.

خون تقريباً ۷ درصد وزن بدن را تشکيل مى‌دهد و حجم آن در شخص بالغ به حدود ۵ الى ۶ ليتر مى‌رسد. اين مايع قرمز رنگ شور، دو گروه مواد مختلف را شامل مى‌باشد:

1- موادى که قسمت اصلى و اختصاصى خون را تشکيل مى‌دهد.

2- مواد مغذى و زائد که در آن به صورت ترانزيت در حرکت و گردش مى‌باشد.

با توجه به اعمال خون واضح است که خون را نبايد فقط به‌صورت يک مايع دانست بلکه بايد آن را بافتى سيال به‌شمار آورد که زنده و فعال است و فعاليت‌هاى حياتى کليه اندام‌هاى بدن به‌نحوى با فعاليت و سلامت اين بافت سيال بستگى دارد.

خون، 7 الی 8 درصد وزن بدن را تشکیل می‌دهد. دستگاه گردش خون در یک انسان بالغ و متوسط، 4 تا 6 لیتر خون دارد. خون دارای سلول‌های مختلف است که در مایعی به نام پلاسما معلق هستند که سلول‌های خون %45 از حجم آن را تشکیل می‌دهند. پلاسما که بیش از نیمی‌از حجم خون را تشکیل می‌دهد،در حدود %90 آب دارد. %10 باقی مانده از نمک‌های محلول، پروتئین‌ها و سایر موادی که به وسیله ی خون منتقل می‌شوند، تشکیل شده است.

وظایف خون

خون وظايف متعددى دارد که اين وظايف را به‌شرح زير مى‌توان خلاصه نمود:

1- حمل و نقل مواد غذايى که از مناطق جذب دستگاه هاضمه رسيده و به‌وسيلهٔ خون بين بافت‌ها توزيع مى‌شود.

2- حمل اکسيژن و انيدريد کربنيک.

3- حمل مواد زائد حاصله از متابوليسم سلولى به دستگاه‌هاى دفع.

4- انتقال ترکيبات و مواد مترشحه از غدد داخلى به بافت‌هاى مربوطه.

5- پخش حرارت به تمامى نقاط بدن، به‌طورى که گرماى بدن هميشه ثابت بماند.

6- کمک به ايجاد ايمنى به‌منظور دفاع در برابر بيمارى‌ها.

گلبول قرمز 

گلبول‌های قرمز خون که اریتروسیت‌ها نام دارند،از نظر تعداد بیشترین سلول‌های خونی هستند که در حدود 25 تریلیون از این سلول‌ها در جریان خون یک فرد متوسط وجود دارد.

گلبول‌های قرمز فاقد هسته و میتوکندری هستند که یک ویژگی غیر عادی برای سلول‌های زنده است. ساختار یک گلبول قرمز آن را برای عمل اصلی این سلول که انتقال اکسیژن است، مناسب می‌کند. گلبول‌های قرمز خون نسبت به گلبول‌های سفید کوچک‌ترند و اندازه‌ی کوچک آن‌ها نیز به آن‌ها سطح کلی وسیع‌تری برای مبادله‌ی گاز‌ها می‌دهد.

سلول‌های قرمز خون در مغز استخوان تشکیل می‌شوند. تولید آن‌ها به وسیله‌ی یک مکانیسم خود تنظیمی‌ منفی کنترل می‌شود که به مقدار اکسیژنی که از طریق خون به بافت‌ها می‌رسد، حساس است. اگر بافت‌ها به مقدار کافی اکسیژن دریافت نکنند، کلیه‌ها هورمونی به‌نام "اریتروپوتیین" ترشح می‌کنند که مغز استخوان را تحریک می‌کند تا گلبول سازی کند. از طرف دیگر، اگر بافت‌ها اکسیژنی بیشتر از میزان مصرف خود دریافت کنند، کلیه‌ها ترشح این هورمون را متوقف می‌کنند.

به‌طور متوسط، گلبول‌های قرمز بین 3 تا 4 ماه در خون گردش می‌کنند و سپس این گلبول‌های قرمز فرسوده در کبد تجزیه می‌شوند.

گلبول سفید

5 نوع گلبول سفید (لوکوسیت) وجود دارد. انواع مختلف این گلبول‌ها به وسیله‌ی ویژگی‌های رنگ پذیری و شکل هسته‌ای آن‌ها گروه بندی می‌شوند.

1- بازوفیل‌ها:

سلول‌های کروی، هسته با دو لب نامشخص و 10 تا 12 میکرومتر قطر دارند. با ترشح مواد شیمیایی به مقابل با میکروب‌ها کمک می‌کنند. این ماده‌ی شیمیایی که هیستامین نام دارد، رگ‌های خونی را گشاد می‌کند و اجازه می‌دهد گلبول‌های سفید دیگر از مویرگ‌ها خارج شده و وارد بافت‌های اطراف شوند.

2 و 3- نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها:

عمومی‌ترین گلبول‌های سفید هستند که به آن‌ها فاگوسیت می‌گویند. آن‌ها باکتری‌های بیگانه را که از طریق زخم‌ها وارد بدن می‌شوند را می‌خورند. خون تعداد زیادی از نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها را به محل آسیب دیده می‌رساند. جایی که سلول‌ها با عفونت‌های باکتریایی مبارزه کرده و از طریق برداشتن تکه‌های سلولی مرده به التیام بافت کمک می‌کنند.

4- ائوزوفیل‌ها:

سلول‌های کروی، هسته‌ها اغلب 2 لب دارند. 10 تا 12 میکرومتر قطر دارند و مواد شیمیایی که باعث کاهش التهاب می‌شود، ترشح می‌کنند و به کرم‌های انگلی حمله می‌کنند.

5- لنفوسیت‌ها:

سلول اصلی در سیستم ایمنی هستند و مدافع بدن در برابر مهاجمان اختصاصی اند. برخی لنفوسیت‌ها آنتی بادی‌ها را تولید می‌کنند. با ویروس‌ها و سلول‌های سرطانی مبارزه می‌کنند و 6 تا 8 میکرومتر قطر دارند.

"لخته"

همه‌ی ما گاهی اوقات بریدگی‌ها و خراش‌هایی داریم. ولی هرگز تا حد مرگ خونریزی نمی‌کنیم. زیرا خون ما مواد منعقد کننده‌ای دارد که جدار رگ‌های آسیب دیده را مسدود می‌کند. پلاکت‌ها و پروتئین فیبرینوژن، منعقد کننده‌های خون هستند که همیشه در خون ما وجود دارند. هنگامی‌که رگ خونی آسیب می‌بیند، آن‌ها فعال شده و یک لخته ایجاد می‌کنند.

وقتی که دیواره‌ی رگ‌ها آسیب می‌بیند و بافت پیوندی دیواره‌ی رگ در معرض خون قرار می‌گیرد، مراحل لخته آغاز می‌شود. پلاکت‌ها بلافاصله پاسخ می‌دهند. آن‌ها به بافت پیوندی که در معرض خون قرار گرفته اند، می‌چسبند و موادی آزاد می‌کنند که پلاکت‌های مجاورهم را به یکدیگر می‌چسباند. این توده‌ی به هم چسبیده‌ی پلاکتی، درپوش موقتی را در قسمت آسیب دیده‌ی رگ خونی ایجاد می‌کند. به این عمل لخته می‌گویند.


منبع: دکتر سلام

گردآورنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(3 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در چهارشنبه, 10 آذر 1395 ساعت 23:55
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما