نقرس

نقرس نوعی بیماری‌ است که بر اثر تجمع زیاد ماده‌ای به نام اسید اوریک(1) در بدن ایجاد شده و می‌تواند موجب بروز علائمی مثل درد و تورم در مفاصل شود. بروز نقرس می‌تواند ارتباط نزدیکی با مصرف زیاد غذاهای پر پروتئین به‌خصوص گوشت داشته باشد. 

نقرس چگونه ایجاد می‌شود

همان‌طور که گفته شده علت اصلی نقرس تجمع اسید اوریک در بدن است. اسید اوریک در واقع پسماند متابولیسم و سوختن پروتئین در بدن است. گاهی اوقات بر اثر تولید زیاد این ماده در بدن و یا ناتوانی کلیه در دفع آن این ماده به‌طرز غیر طبیعی در مایعات بدن جمع شده و به‌دنبال آن بلورهای این ماده در مفاصل بدن رسوب می‌کند. رسوب بلورهای اسید اوریک در بدن موجب تحریک سلول‌های ایمنی شده و به‌دنبال آن موجب التهاب و درد مفصل می‌شود.

تشکیل کریستال‌های اسید اوریک در مفصل موجب می‌شوند تا سلول‌های ایمنی بدن آن‌ها را مهاجم تلقی کرده و بخورند. به‌دنبال آن این سلول‌ها مواد شیمیایی خاصی به‌نام پروستاگلاندین و لوکوترین از خود ترشح می‌کنند که این مواد موجب ایجاد علائم التهاب در مفصل (درد و تورم) می‌شوند.

از علائم شایع این بیماری درد و تورم ناگهانی مفصل به‌خصوص مفصل متاتارسوفالانژیال شست است. بروز ناگهانی درد و تورم مفصل را حمله نقرسی می‌نامند. ضربات مکرر به این مفصل (مثلا بدنبال راه رفتن طولانی) موجب می‌شود کریستال‌های اسید اوریکی که قبلا در بافت‌های مفصل رسوب کرده ناگهان به داخل مفصل ریزش کرده و موجب پاسخ التهابی بدن به آن شوند. هر عاملی که بتواند سطح اسید اوریک خون را به ناگهان بالا ببرد (‌مانند بروز کم آبی در بدن، مصرف الکل و اسیدی شدن خون) هم می‌تواند موجب حملات نقرسی شود.

حملات درد و تورم مفصل شست پا در نقرس معمولا شبانه است. در طول روز به علت وضعیت ایستاده بدن، مایع میان بافتی زیادی در اندام تحتانی و به‌خصوص پایین‌ترین قسمت‌های آن یعنی پاها جمع می‌شود. شب هنگام و وقتی بیمار دار کشیده و به حالت افقی درمی‌آید این مایع میان بافتی دوباره به جریان خون برمی‌گردد. در این بازگشت، مایعات زودتر از اسید اوریک به جریان خون برمی‌گردند و در نتیجه غلظت اسید اوریک در پا افزایش می‌یابد. این اسید اوریک در مفاصل پا رسوب می‌کند و چون در شب پا سردتر می‌شود این سرما به رسوب کریستال‌های اسید اوریک در مفصل پا کمک می‌کند. به همین علت بروز حملات درد و تورم مفصل در شب بیشتر است.

رسوب اسید اوریک در مفاصل می‌تواند در نهایت موجب تخریب آن‌ها شود. سنگ کلیه و اختلال در عملکرد کلیه از دیگر عوارض این بیماری است. نقرس در مردها 9 برابر شایع‌تر بوده و معمولا در سنین میانسالی بروز می‌کند. این بیماری زمینه ارثی و خانوادگی دارد.

نکته جالب اینست که حدود ده درصد مردم اسید اوریک بالایی دارند ولی همه آن‌ها علائم نقرس را نشان نمی‌دهند. در مقابل بعضی افراد با علائم بالینی نقرس اسید اوریک بالایی ندارند. در واقع در بسیاری اوقات در موقع بروز علائم بالینی نقرس که به‌صورت شروع ناگهانی درد و تورم مفصلی است اسید اوریک خون کاهش می‌یابد.


1. Uric acid.

نویسنده: دکتر مهرداد منصوری

 "متخصص ارتوپدی"

ایران ارتوپد

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در جمعه, 09 مهر 1395 ساعت 16:04
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما