جایگاه شغلی زن

زن به‌عنوان آفریده خداوند، از نظر اسلام از ارزش و اهمیتی والا برخوردار است. از جایگاه‌های زن در اجتماع بشری، نقش تربیتی او در خانواده است که خود تأثیری به‌سزا در شکل‌گیری اجتماع دارد. حال ما بر آنیم که جایگاه شخصیت حقوقی زن را در قرآن کریم بررسی کنیم و برتری نگاه قرآن به زن را نسبت به سایر مکاتب و ادیان تبیین کنیم. نقش زن در نظام خانواده به‌عنوان مهم‌ترین عامل رساندن انسان به سعادت، خوشبختی و کمال و حضور فعالانه او در اجتماع و فعالیت‌های اجتماعی، جهت رشد و شکوفایی استعدادهای جامعه اسلامی است.

تاریخچه این موضوع به آغاز تشکیل حکومت اسلامی پیامبر(ص) باز می‌گردد زیرا با ظهور اسلام، زن ارزش‌های انسانی خود را باز یافت، دیدگاه‌های جاهلی نسبت به وی مدفون گشت و در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی حضور جدی یافت، اما طرح جدی‌تر این موضوع به دو سه قرن اخیر باز می‌گردد که با گسترش موج زن‌گرایی یا فمینیسم و آغاز جاهلیت مدرن، شخصیت زن تا حد یک کالای تجاری و اقتصادی تنزل یافت و بنیاد خانواده با عنوان دفاع از حقوق و آزادی زنان تخریب گردید. با آموزش‌های نادرست کلیسا و کتاب‌های تحریف شده عهدین، بدبینی مغرب زمین به ادیان، به‌ویژه اسلام، در زمینه حقوق زنان دوچندان شد و این بدبینی به مشرق زمین و کشورهای اسلامی نیز رسوخ کرد. در حالیکه اهمیت جایگاه و نقش زن در شکل‌گیری نظام خانواده در دین اسلام کاملاً مشخص است.

در متون دینی ما، زنان مسلمان بسیاری وجود دارند که در برهه‌های حساس، اقدامات مهمی را انجام داده‌اند. پیامبر در هنگام جنگ برخی از زنان را مأمور مداوای مجروحان جنگی می‌کرد و هنگام حرکت به‌سوی میدان جنگ گروهی از زنانی که در معالجه بیماران و مجروحان تخصصی داشتند استفاده می‌کرد. آیات قرآن کریم و سیره معصومان(ع) بیان‌گر این معناست که زن مسلمان باید در جامعه حضور داشته باشد و تمام توان خویش را در جهت پیشبرد اهداف اجتماعی، در کنار انجام دادن رسالت مادری بکار گیرد.

قرآن کریم با بیان نمونه‌هایی از زنان الگو، امکان دست‌یابی زنان به بالاترین مقام‌های جامعه را به تصویر کشیده است و با ارائه نمونه‌ای شایسته از زنی زمام‌دار پرداخته و با به تصویر کشیدن استعدادهای لایتناهی زن، رشد همه جانبه او را به نمایش می‌گذارد و او را مجاز به مشارکت در امور سیاسی جامعه خود می‌شمارد.

قرآن کریم با کمال صراحت در آیات متعددی می‌فرماید: زنان از جنس مردان و از سرشتی نظیر سرشت مردان آفریدیم. قرآن درباره آدم اول می‌گوید: ما شما را از یک پدر آفریدیم و جفت آن پدر را از جنس خود او قرار دادیم(سوره نساء، آیه1). خداوند از جنس خود شما برای شما همسر آفرید(سوره زن، سوره آل عمران، سوره روم). اساساً در اسلام نظریه تحقیرآمیزی نسبت به زن از لحاظ سرشت و طبیعت وجود ندارد که هیچ، بلکه همه‌جا زنان دوش به دوش مردان مورد خطاب خداوند متعال قرار گرفته و به پرهیزگاری، تقوا و تعالی دعوت شده‌اند. 

«آرزو نکنید آنچه را که خداوند به وسیله آن برخی از شما را به برخی دیگر برتری داده، برای مردان سهم و نصیبی خواهد بود از آنچه کسب کرده و بدست آورده و برای زنان نیز سهمی خواهد بود از آنچه کسب نموده است؛ از خداوند درخواست فضل کنید که خداوند به هرچیزی دانا است».(نساء، آیه32)

در این آیه، حق اکتساب و فعالیت زن و مرد به موازات یکدیگر به‌رسمیت شناخته شده و پی‌آمد تحصیل مال را برای آن‌ها محفوظ دانسته، بدیهی است که تجویز و ترخیص قرآن در رابطه با اکتساب و اشتغال مطلق است و شامل کلیه مشاغل اعم از تجاری، کشاورزی، صنعتی، هنری، آموزشی، خدماتی و غیره خواهد بود. به بیان دیگر در بسیاری از شغل‌ها زن و مرد حق شرکت و اشتغال داشته و دارند و مزد و اجری که می‌گیرند متناسب با کارآیی و بازدهی آن‌هاست و مالک آن هستند.

از نظر قرآن، پاداش اخروی و قرب الهی به جنسیت مربوط نیست، بلکه به ایمان و عمل مربوط است. خواه از طرف زن و یا از طرف مرد باشد. قرآن کریم در کنار هر مرد بزرگ و قدیسی از یک زن بزرگ و قدیسه یاد می‌کند. برای مثال؛ نخستین مورد از آیات قرآن که بیان‌گر صلاحیت و شایستگی و هم‌چنین حق زنان در ایفای نقش در زمینه امور سیاسی و قدرت و حاکمیت است، آیات مربوط به ملکه سبا می‌باشد که در سوره نمل از آیه 23 تا 44 مطرح شده است. در این آیات، خداوند از زن هوشمند و بادرایتی سخن می‌گوید که بر سرزمینی حکومت می‌کند و با دعوت حضرت سلیمان به دین توحید روی می‌آورد.

از دیدگاه اسلامی جز محدودیت‌های اندکی که از ناحیه تفاوت‌های طبیعی زن و مرد و مسئله حفظ عفت عمومی که بر اشتغال زنان تأثیر می‌گذارند، از دیگر جنبه‌ها زنان از آزادی کامل و برابرس شغلی با مردان برخوردارند و می‌توانند به فعالیت گوناگون بپردازند. اسلام جامع‌ترین و کامل‌ترین نگرش نسبت به اشتغال زنان و شخصیت زن دارد. 

نقش جنسیت در اشتغال 

یکی از مسائل اساسی در انتخاب شغل، عبارت از احراز شرایط متناسب شاغل با شغل مورد نظر است. پیش از تصدی شغل، ویژگی‌های داوطلب مورد رسیدگی قرار می‌گیرد تا روشن شود آیا تناسبی با شغل مورد نظر دارد یا خیر؟ در اینجاست که بحث جنسیت، جایگاه مهم خود را پیدا می‌کند. مرد یا زن بودن می‌تواند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، انتخاب را تحت تأثیر قرار دهد. البته افزون بر برخی ویژگی‌های شغلی که اقتضا میکند به تناسب آن منحصراً مرد یا زن انتخاب شوند، برخی عوامل فرهنگی نیز در این مقوله بی‌تأثیر نیست. فرهنگ‌ها با توجه به ارزش‌گذاری متفاوتی که نسبت به شخصیت زن دارند در باب اشتغال زنان هم دارای برداشت‌های متفاوتی می‌باشند.

خداوند تبارک و تعالی با لحاظ نمودن جنبه‌های روان‌شناختی، زن و مرد را آفریده است و هر کدام با انجام وظایف خاص خود موجبات بقای نسل و اداره جامعه فراهم نمایند. باور قرآن به آفرینش مستقل زن است. وجود تفاوت‌های طبیعی میان زن و مرد را نمی‌توان عامل برتری مرد بر زن تلقی کرد چرا که هرکدام از آن‌ها به تناسب وظایفشان در طبیعت آفرینش مخصوص خود دارند و ملاک برتری فقط تقواست. 

با بررسی اوضاع و احوال زنان در امت‌های عقب مانده  و پیشرفته پیش از اسلام به این نتیجه می‌رسیم که در این میان، تنها اسلام است ککه در صدد شناخت زن و ارزش‌‌های وجودی وی پرداخته و جایگاه واقعی وی در صحنه اجتماع و سیاست را معرفی کرده است و هویت و ارزش از دست رفته زنان را در طول تاریخ به آن‌ها اعاده کرده و ایشان را به جایگاه مناسب خودشان سوق داده است. 

خداوند در قرآن خانواده را مقدس‌ترین نهاد معرفی می‌کند. و زن و مرد را مایه آرامش و مکمل یکدیگر می‌داند. اسلام از طرفی اطاعت زن از همسر را واجب می‌کند، اما از زن به‌طور کلی سلب اختیار نمی‌کند بلکه به او حریت، شخصیت و استقلال فکر و نظر می‌دهد و حقوق طبیعی او را به‌رسمیت می‌شناسد. قرآن شرافت مادی و نقش تربیتی زن در خانواده را ارزشی بی‌همتا معرفی می‌کند و زنان و مادران الگو و نمونه که همراه با نقش همسری و تربیتی در خانواده حضور فعال در صحنه‌های سیاسی و اجتماعی داشتند را می‌ستاید. 

آیات قرآن کریم و روایات معصومان بیانگر این معناست که زن مسلمان باید در جامعه حضور فعال و همه جانبه داشته باشد و تمام توان خویش را در جهت پیش‌برد اهداف اجتماعی، در کنار انجام دادن رسالت مادری، بکار گیرد. 

قرآن کریم با بیان نمونه‌ای از زنان زمام‌دار، امکان دست‌یابی زنان بر بالاترین مقام‌های جامعه را به تصویر کشیده است و با به‌تصویر کشیدن استعدادهای لایتناهی زن، رشد همه جانبه او را به نمایش می‌گذارد. بنابراین، اسلام نه تنها با حضور زنان در صحنه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مخالف نیست بلکه در بسیاری از موارد به این حضور در کنار رسالت عظیم وی در خانواده تأکید نموده است و با وضع احکامی دقیق نظیر لزوم رعایت پوشش مناسب در برابر بیگانه، پرهیز از هرگونه آرایش و زینت و حرکات تحریک‌آمیز و پرهیز از اختلاط با مردان هنگام معاشرت با آنان، آنان را به حضور فعال در اجتماعی و برآوردن نیازهای جامعه زنان و مردان تشویق می‌کند و این امر به صراحت در حکومت اسلامی پیامبر(ص) و ائمه معصومیت قابل مشاهده است.

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در یکشنبه, 20 مرداد 1398 ساعت 10:48
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما