فتاوای مراجع در خمس هدیه

کمتر کسی هست که تا حالا، هدیه‌ای نگرفته باشد، عیدی، هدیه ازدواج و غیره که همه ی این‌ها شامل این حکم می‌شود، که آیا خمس این مال را (هدیه) اگر تا سال خمسی باقی بماند، باید بپردازیم یا خیر؟

درباره‌ی این که آیا به هدیه و بخشش، خمس تعلق می‌گیرد یا نه؟ مراجع تقلید ما نظرات مختلفی دارند که به صورت خلاصه در زیر آورده شده است:

1- هدیه و بخشش خمس ندارد:

آیت الله خمینی (ره)، آیت الله خامنه ای.

2- مراجعی که می‌گویند، چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید بنابر احتیاط واجب(1) باید خمس آن را بدهد:

آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله بهجت، آیت الله فاضل لنکرانی.

3- و آخرین گروه، مراجعی که می‌گویند چنانچه از مخارج سال زیاد بیاید، باید خمس آن را بدهد:

آیت الله سیستانی، آیت الله صافی گلپایگانی، آیت الله تبریزی، آیت الله وحید خراسانی.

نظرات تفصیلی مراجع تقلید:

آیت الله خمینی:

مسئله: اگر غیر از كسب، مالى به دست آورد، مثلا چیزى به او ببخشند، واجب نیست‏ خمس آن را بدهد، اگر چه احتیاط مستحب آن است كه اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس آن را هم بدهد.(2)

آیت الله خامنه ای:

سوال: آیا هبه و هدیه عید (عیدى) خمس دارد؟

جواب: هبه و هدیه خمس ندارد، هر چند احوط این است كه اگر از مخارج سال زیاد بیاید، خمس آن پرداخت شود.(3)

آیت الله مکارم شیرازی:

مسأله: اگر كسى چیزى را به او ببخشد و از مخارج سالش زیاد آید احتیاط واجب آن است كه خمس آن را بپردازد، همچنین اگر از كسى ارثى به او رسد كه خویشاوندى دورى با او دارد و اطّلاعى از چنین خویشاوندى و انتظارى درباره چنین ارثى نداشته، در اینجا نیز احتیاط واجب آن است كه خمس آن را بپردازد.

سؤال: آیا هدیه خمس دارد؟

جواب: بنابر احتیاط واجب خمس به آن تعلّق مى‌گیرد.(4)

آیت الله سیستانی:

مسئله: اگـر از غـیـر كـسب مالى به دست آورد، مثلا چیزى به او ببخشند، چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس آن را باید بدهد.(5)

آیت الله صافی گلپایگانی:

مـساله: اگر از غیر كسب مالى بدست آورد، مثلا چیزى به وصیت به اوبدهند یا ببخشند یا هدیه كنند یا جایزه دهند اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس آن را هم باید بدهد.(6)

آیت الله میرزا جواد تبریزی:

مـسـاله: اگر از غیر كسب، مالى بدست آورد، مثلا چیزى به او ببخشند، چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید و آن هدیه چیز كم یا كوچكى حساب نشود، خمس آن را باید بدهد.

سئوال: آیا به هدیه خمس تعلق مى گیرد؟ 

جواب: بسمه تعالى اگـر مـال كـم ارزشـى بـاشد كه نوعا تا آخر سال نمى‌ماند، خمس ندارد، در غیر این صورت باید تخمیس شود، واللّه العالم.(7)

آیت الله وحید خراسانی:

مسأله: اگر از غیر كسب مالى به دست آورد، مثلا چیزى به او ببخشند، در صورتى كه آن بخشیده شده قدر و قیمت معتنا بهى نزد مردم داشته باشد و از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس آن را باید بدهد.(8)

آیت الله بهجت:

مساله: اگر از غیر كسب مالى به دست آورد، مثلاً چیزى به او ببخشند یا جایزه بدهند، یا این كه از راه وصیت یا نذر شخصى یا عمومى یا وقف، چیزى به او برسد، اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، بنابر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهد.(9)

آیت الله فاضل لنکرانی:

مسأله: اگر از غیر كسب، مالى بدست آورد مثلا چیزى به او ببخشند چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید احتیاط واجب آن است كه خمس آن را بدهد.(10)


1- در احتیاط واجب انسان باید طبق نظر مرجع خود به احتیاط عمل کند یا اینکه به فتوای مرجع دیگری که نسبت به مرجع خود از نظر علمی در رتبه بعدی قرار دارد، رجوع کند و طبق نظر او عمل نماید.

2- توضیح المسائل آیت الله خمینی، مسئله 1753. 

3- توضیح المسائل آیت الله خامنه ای، سوال 851. 

4- رساله آیت الله مکارم شیرازی، مسئله 1477، و کتاب استفتائات، جلد 1، فصل 12، سوال 305. 

5- توضیح المسائل آیت الله سیستانی، مسئله 1762. 

6- توضیح المسائل آیت الله صافی گلپایگانی، مسئله 1762. 

7- توضیح المسائل آیت الله تبریزی، مسئله 1762 و کتاب استفتائات سوال 837. 

8- توضیح المسائل آیت الله وحید خراسانی، مسئله 1770. 

9- رساله عملیه آیت الله بهجت، خمس - منفعت کسب – مساله 159.

10- کتاب توضیح المسائل آیت الله فاضل لنکرانی، مسئله 1823.

منبع: پرسمان احکام

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 25 شهریور 1395 ساعت 17:07
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما