تاثیر عوامل اقتصادی در ازدواج

مسایل اقتصادی می‌تواند عامل اختلاف در زندگی زناشویی باشد. ابعاد مختلفی که در‌ این زمینه مطرح می‌شود؛ عبارت‌اند از:

1. مسکن

2. وسایل زندگی

3. هزینه‌های رفاهی و معیشتی

هر یک از امکانات فوق در زندگی نقش مهمی دارد که نبود یا کمبود آن‌ها می‌تواند عامل اختلاف و ناخشنودی گردد.

نکته مهم در‌این‌جا آن است که اختلاف سطح اقتصادی در دو خانواده که قصد ازدواج دارند، باید مورد توجه قرار گیرد. پسر جوانی که در یک خانواده فقیر بزرگ شده و فرضاً تحصیلاتی هم دارد، نمی‌تواند دختری از یک خانواده مرفه را اقناع کند. ‌این دختر در یک زندگی با امکانات زیاد بزرگ شده و توقعاتی که در خانه شوهر دارد در همان سطح است و چون چنین وضعیتی در خانه شوهرش نخواهد داشت، احتمال بروز اختلاف و ناراحتی وجود دارد. بنابراین باید در زمینه امکانات مالی و رفاه خانواده در زمان انتخاب همسر توجه خاص مبذول گردد.

نقش مسکن در زناشویی

نخستین عاملی که در مسیله ازدواج مطرح می‌شود، عامل مسکن است. هر خانواده به یک واحد مسکونی مستقل نیاز دارد. داماد یا عروس سرخانه شدن، یا زندگی مشترک با خانواده پدر و مادر نتیجه‌اش دخالت‌های آن‌ها و دیگر خویشاوندان، و در نهایت اختلاف و ناسازگاری است. از ‌این رو قبل از ازدواج، باید موضوع مسکن حل شود. بیشتر زوج‌های جوان و پسران ترجیح می‌دهند، ولو در یک اطاق، مستقل زندگی کنند. بنابراین منظور از مسکن، داشتن آپارتمان یا خانه‌ی مجلل نیست. البته اگر امکان مالی باشد، مانعی ندارد. اما در حالتی که وسع مالی نباشد، آن‌چه مهم است استقلال در مسکن است؛ ولو یک آپارتمان بسیار کوچک و یا به صورت استیجاری.

بعضی از همسران جوان اصرار دارند با پدر و مادر و یا اقوام دیگرشان در یک خانه زندگی کنند و برخی از آن‌ها حتی‌این مورد را جزء شرایط ازدواج خود قرار می‌دهند. در‌این مورد باید بررسی لازم به عمل‌اید و به‌این مسیله توجه شود که در نهایت چنین وضعی به ناراحتی و اختلاف منجر خواهد شد. بنابراین طرفین باید سعی کنند ‌این سنت‌ها یا شرایط را بشکنند و از گام اول چنین مشکلی پیش پای همسر‌آینده خود قرار ندهند و او نیز باید از قبول چنین شرایطی، امتناع ورزد.

وسایل زندگی

برابر رسم معمول، دختر جهیزیه‌ای شامل وسایل زندگی با خود به خانه بخت می‌برد. چنانچه شوهر روی مسیله کم بودن جهیزیه پافشاری کند و آن را وسیله‌ای برای تحقیر همسرش قرار دهد، زمینه ناسازگاری را فراهم می‌آورد. باید ازدواج را با سادگی شروع کرد و صرفاً وسایل اولیه را تهیه نمود. آن‌چه مهم است صفا و صمیمت و هماهنگی اخلاقی و فرهنگی است. درست است که اقتصاد در زندگی نقش مهمی به عهده دارد، ولی نباید اساس و پایه زندگی زناشویی قرار گیرد.

وسایل زندگی را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد. وسایل اولیه و ضروری و وسایلی که جنبه رفاهی و تجملی دارد. بعضی خانواده‌ها با وسایل عادی نظیر یخچال و تلویزیون و فرش‌های ارزان یا متوسط قیمت و سایر وسایل مورد نیاز، زندگی را می‌گذرانند. ولی برخی دیگر زندگی لوکس و مرفه و وسایل مدرن و گرانبها در اختیار دارند و همیشه از آخرین مدل لباس، اتومبیل و مبلمان، فرش‌های گران قیمت و وسایل خارجی و تجهیزات تفریحی و ورزشی استفاده می‌نمایند. دختر و پسر جوانی که در دو زندگی متفاوت بزرگ شده‌اند، سازش آن‌ها در زندگی جنبه تصادفی دارد و احتمالاً با مشکلاتی مواجه خواهند بود.

پسر جوانی که درآمد کافی برای تهیه وسایل پر هزینه‌ی زندگی برای دختر چنین خانواده‌ای ندارد؛ دیر یا زود مورد اهانت و اعتراض همسر خود قرار می‌گیرد و چه بسا که زن، خانه و کاشانه خود را ترک کند و شوهرش را تنها بگذارد یا او را در فشار روانی یا عدم سازش قرار دهد و یک عمر زندگی را بر او و خود تلخ و ناشاد سازد. بنابراین قبل از ازدواج، در انتخاب همسر باید شرایط زندگی او مورد توجه قرار گیرد.

هزینه‌های رفاهی و معیشتی

در جامعه ما غالباً تامین هزینه‌های زندگی به عهده شوهر است. بعضی از دختران ملاک ازدواج را میزان درآمد پسر قرار می‌دهند تا بتواند هزینه‌های زندگی را در یک سطح عالی تأمین نماید. گاه توقع زیاد موجب می‌شود که شوهر با وجودِ داشتن شرایط مناسب، از ازدواج منصرف شود. بنابراین توقع دختر باید در حد توانایی پسر و وسع مالی او باشد و دختر و پسر قبل از ازدواج، شرایط شغلی و درآمد و توقع همسر خود را در نظر بگیرند و در انتخاب همسر با آگاهی و بصیرت تصمیم گیری نمایند.

ریشه اقتصادی اختلاف‌های زوجین

نداشتن مسکن و ناراحتی زوجین از اجاره نشینی یا سکونت در محل‌های نامناسب. درآمد زنان که در دنیای صنعتی و یا نیمه صنعتی وارد بازار کار شده‌اند، برای خانواده مطرح است؛ و از آنجا که تأمین هزینه خانواده و نفقه زن بر عهده مرد است، اکثر اوقات بین زن و مرد در هزینه کردن درآمد زن اختلاف وجود دارد؛ و گاه مشاجره و ناسازگاری در پی می‌آورد.

چون زن بیشتر وقت خود را در خانه می‌گذراند و به علاوه کار آشپزی و نظافت و سایر امور خانه به عهده اوست لذا رغبت زیادی به استفاده از وسایل مدرن نشان می‌دهد و فشار زیادی برای خرید آن‌ها به شوهر وارد می‌کند و چون غالباً تهیه آن‌ها برای شوهر میسر نیست، اختلاف و ناسازگاری پیش می‌آید.

رفاه طلبی بعضی زنان که بدون توجه به درآمد شوهر به خریدهای غیر ضروری می‌پردازند.

زنان اسراف کاری که قناعت و صرفه جویی برای آنان مطرح نیست و در مهمانی و مصرف آب و برق و تلفن و سایر موارد هزینه‌های زیادی به خانواده تحمیل می‌کنند، موجبات نارضایتی و در نتیجه ناخشنودی همسر خود را فراهم می‌کنند.

شوهری که زیر بار هزینه‌های خانواده، کمرش خم می‌شود؛ مجبور است به شغل دوم و سوم روی آورد و در نتیجه همیشه خسته و عصبانی است؛ و ممکن است در خانه با‌اندک بهآن‌های به رفتارهای خشونت آمیز متوسل گردد.‌این امر اثرات سوء تربیتی روی فرزندان می‌گذارد. در خانواده‌های دو شغله اعم از ‌این که زن شاغل دو شغل باشد یا مرد، مشکلات زندگی بیش از خانواده یک شغله است.

تعادل بودجه و کنترل مخارج خانواده در زندگی زناشویی نقش مهمی‌ ایفا می‌کند. زیاد خرج کردن و قرض و گرفتاری‌های ناشی از آن، صمیمت را در خانواده از بین می‌برد و باعث از هم گسیختن خانواده می‌گردد. بنابراین باید هزینه‌ها تحت کنترل باشد.‌این که چه کسی ‌این کار را انجام دهد، زن یا مرد، به توافق و قدرت مدیریت اقتصادی آنان بستگی دارد.

مخفی نگاه داشتن درآمد زن و شوهر از یکدیگر

در کشور ما پدر و مادر تا پایان عمر به فرزندان خود وابسته‌اند. یکی از موارد وابستگی آن است که چنانچه در زمان پیری از کار افتاده و از نظر مالی در مضیقه باشند، از فرزندان خود توقع کمک دارند؛ و شرعاً نیز نفقه پدر و مادر نیازمند و از کار افتاده به عهده فرزند پسر است. در چنین حالتی پسر یا دختر موظف است هزینه زندگی پدر و مادر پیر خود را تأمین کند. گاه همسران تازه به دوران رسیده و یا کم ‌ایمان، در قبال‌این کمک بنای ناسازگاری می‌گذارند و اظهار می‌دارند که همسرشان نباید از دهان بچه‌ها بگیرد و خرج پدر و مادر خود کند. در‌ این موارد باید حد تعادل حفظ گردد و در صورت ضرورت برای قانع کردن و توجیه همسران از مشاوران کمک گرفته شود.

وظایف مشاوران در قبال مشکلات اقتصادی خانواده

مشاوران در قبال مشکلات ازدواج و مسایل اقتصادی خانواده پیش از هر چیز باید جنبه‌های روانی امر را در نظر بگیرند و واقعیت‌ها و شرایط موجود را مورد توجه قرار دهند. اهم فعالیت هایی که مشاوران در‌این زمینه می‌توانند انجام دهند به شرح زیر است:

1. دختر و پسری که قصد ازدواج دارند، باید در جریان مسایل مالی و قدرت اقتصادی یکدیگر قرار گیرند. آنچه در وهله اول اهمیت دارد وضع مسکن و میزان درآمد ماهانه پسر می‌باشد که دختر باید اطلاعات لازم را در‌این مورد کسب کند. یکی از مواردی که دختران را به ناسازگاری می‌کشاند، آن است که پسر قبل از ازدواج، خود را صاحب امکانات معرفی کند و بعد از ازدواج مشخص می‌شود که پسر آه در بساط ندارد. از همان زمان، پایه ناسازگاری و عدم اطمینان گذارده می‌شود. زندگی که بر پایه عدم صداقت گذاشته شود؛ فرجام خوبی نخواهد داشت. مشاوران باید در مورد اهمیت بررسی وضعیت مالی پسر و میزان صداقت او اطلاعات لازم را به دختر بدهند و به آنان متذکر شوند که با تحقیق کافی در‌این زمینه تصمیم بگیرند.

2. خانمی که شاغل است و درآمد ماهانه دارد قبل از ازدواج باید وضعیت خود را با همسرش روشن کند. او باید مشخص سازد که درآمد شخصی خود را در اختیار شوهر خواهد گذاشت یا خیر.‌این موضوع موجب خواهد شد که همسرش پس از ازدواج در‌این مورد توقع بی‌جا نداشته باشد. بعضی از شوهران حاضر به ادامه تحصیل یا کار همسرشان در خارج از خانه نیستند.‌ این مسایل باید قبل از ازدواج مشخص، و جزء شرایط عقد ملحوظ گردد. در این زمینه مشاوران باید اطلاعات لازم را به مراجعان خود بدهند.

3. بعضی از خانواده‌ها اولین عاملی را که در زندگی زناشویی مورد توجه قرار می‌دهند، میزان درآمد و ثروت طرف مقابل است. توجه افراطی به‌ این عامل و نادیده گرفتن عوامل دیگر، سنگ بنای ازدواج را بر مادیات استوار می‌سازد و به احتمال زیاد ناهماهنگی‌های اخلاقی و فرهنگی را پدید می‌آورد و موجب اختلاف و ناشادی در زندگی زناشویی می‌شود. وظیفه مشاوران ‌این است که به مراجعان خود در مورد مسایل اقتصادی ازدواج، آگاهی دهند و در عین حال اهمیت عوامل دیگر را نیز به آنان تفهیم نمایند؛ و متذکر گردند که مسایل اقتصادی نباید موجب شود که اهمیت عوامل دیگر را مورد غفلت قرار دهند.

4. مشاوران باید اطلاعات لازم را در مورد عوامل اقتصادی که موجب اختلاف و ناسازگاری می‌شود، در اختیار زوجین قرار دهند.

از جمله مواردی که باید خانم‌ها بدان توجه نمایند عبارت‌اند از:

پایین آوردن سطح توقع در حد درآمد خانواده؛ جلوگیری از اسراف و هزینه‌های غیر ضروری؛ تنظیم هزینه‌ها براساس درآمد بدون تحمیل شغل دوم و سوم به همسر.

مشاوران باید قبل از ازدواج حدود توقعات و شرایط زوجین را از نظر مالی بررسی نمایند و توصیه انجام ازدواج را محدود به مواردی نمایند که فاصله در‌این زمینه زیاد نباشد. در‌این حالت با تشکیل جلسات مشاوره‌ای و توجیهی، امکان هماهنگی وجود خواهد داشت.(1)

نتیجه گیری

امروزه مشارکت همه اعضا در امور مالی دغدغه بسیاری از خانواده هاست. واقعیت‌ این است که درباره مشارکت مالی در زندگی مشترک ضعف‌های فرهنگی وجود دارد. اما نکته ‌این جاست که اگر بر آوردن نیازهای مالی را جزو انگیزه‌های افراد برای ازدواج فرض کنیم، مسایل مالی و بحث بر سر آن جزو مهم ترین موضوع در زندگی مشترک تبدیل می‌شود. در صورتی که مهم ترین عامل پیونددهنده دو نفر در ازدواج برآورده شدن نیازهای روانی و عاطفی در کنار نیازهای مالی است. متاسفانه در حال حاضر بحث بر سر مسایل مالی در بعضی خانواده‌ها رایج است. به طور کلی اساس ارتباط زناشویی تنها بر مسایل مالی استوار نیست و عوامل متعدد و مهم دیگری در‌این روابط تاثیرگذار است. در ازدواج نباید مسایل مالی تنها اولویت مهم تلقی شود اما متاسفانه در حال حاضر اهمیت زیادی پیدا کرده و به همین دلیل است که کانون خانواده هم اکنون بسیار آسیب پذیر شده است. همه می‌دانند که پول و ثروت خوشبختی نمی‌آورد اما در نهایت بیشتر افراد از آن به عنوان یکی از ملاک‌های عمده در انتخاب خود یاد می‌کنند. پول ممکن است به آسایش بیشتر منجر شود اما هرگز به تنهایی آرامش بیشتر نمی‌بخشد. بنابراین یکی از ضعف‌های فرهنگی ما در‌این جا آشکار می‌شود که همان اولویت مسایل مالی در انتخاب همسر است که باید با فرهنگ سازی رفع شود. واقعیت ‌این است که اگر زوجی به پذیرش، درک، همدلی، سازگاری و تفاهم مناسبی با یکدیگر رسیده باشند، قادر خواهند بود در مسایل مالی به خوبی با یکدیگر کنار بیایند. بنابراین بهترین راه برای حل و فصل مسایل مالی گفت‌وگوی سازنده بر اساس اصل تفاهم و همدلی است. در واقع مسایل مالی زوجی را به چالش می‌کشد که از هم فاصله گرفته باشند، نتوانند یکدیگررا درک کنند، با هم مشارکت همدلانه نداشته باشند و قدرت سازگاری آن‌ها کم باشد.

در موارد بسیاری مسایلی که زوج را به مشاوره می‌کشاند، ریشه در اختلافات مالی دارد در بسیاری از موارد اختلافات مالی نهفته و بیان نشده به صورت بهانه جویی و... آشکار و در مشاوره مشخص می‌شود که مسایل مالی اصل ماجراست و اگر مسایل مالی برطرف شود، بهانه جویی و دیگر اختلافات هم برطرف می‌شود. گاهی هم همسر به علت نارضایتی عاطفی یا جنسی مسایل مالی را بهانه می‌کند و اختلافات و تنش را دامن می‌زند. بنابراین یک مشاور باید سعی کند چه در مسایل مالی و چه در دیگر اختلافات ریشه را پیدا کند زیرا تا زمانی که ریشه اختلافات شناسایی نشود، امکان برطرف کردن مشکل وجود ندارد.(2)


1. نوشته شده ی رضا ساعی شاهی.

2. سايت مگنا.

گردآورنده: سید محمد رضوی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در دوشنبه, 11 آبان 1394 ساعت 23:35
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما