وظایف اقتصادی شوهر نسبت به زن

1. پرداخت مهریه و نفقه:

قرآن کریم مهر را ابداع و اختراع نکرد، کاری که قرآن کرد این بود مهر را به حالت فطری آن برگردانید. قرآن کریم با لطایف و ظرافت بی‌نظیری می‌گوید: «وَ آتوا النّساءَ صدقاتهنَّ نِحله؛ کابین زنان را که به خود آنان تعلق دارد و عطیه و پیشکشی است از جانب شما به آن‌ها، به خودشان بدهید».در این آیه از مهریه به عنوان صداق یاد کرده است و صدقه از ماده صدق است و بدان جهت به مهر صداق یا صدقه گفته می‌شود که نشانه راستین بودن علاقه مرد است. همچنین مرد وظیفه دارد مخارج متعارف زن و فرزندانش اعم از خوراک و پوشاک را بدهد گرچه همسرش شاغل و دارای ثروت باشد؛ «وَ علی المولودِ لَهُ رزقهنَّ و کِسوتهنَّ بِالمعروف».

امام جعفر صادق‌(ع) فرمود: «أَقذَرُ الذنوب ِ الثلاثه: قَتلٌ، و حبسُ مهرِ المرأهِ و منعُ الأجیر أجرَهُ؛ بد‌ترین گناهان سه چیز است: آدمکشی، ندادن مهریه زنان و ندادن حقوق کارگر و کسی که برای انسان کار می‌کند».

2. سرپرستی:

خداوند حکیم در قرآن کریم می‌فرمایند:

«الرّجالُ قوامون علی النساء...؛ مردان، سرپرست و نگهبان زنان‌اند...».

زنان نیز در امور داخلی خانه و تدبیر در امور خانواده و فراهم کردن فضای مناسب عاطفی و محیط نشاط آمیز و لذت بخش و تربیت فرزندان و بهسازی اقتصاد خانواده سهم زیادی دارند و مردان باید نسبت به جایگاه و نقش زنان در امور خانه آگاه باشند و به سهم آنان در این زمینه توجه نمایند.

پیامبر اکرم اسلام‌(ص) می‌فرمایند: «مرد سرپرست خانواده است و هر سرپرستی نسبت به زیردستانش مسؤولیت دارد».

و در همین رابطه امام علی‌(ع) می‌فرمایند: «هر مردی که زنش وی را اداره کند و بر او رئیس و حاکم باشد از رحمت الهی به دور است».

مردی که مدیر خانواده است باید بدین نکته توجه داشته باشد که «زن» نیز انسانی است مانند «مرد».خواسته‌ها و آرزوها و حق حیات و آزادی دارد.باید بداند که زن گرفتن به معنای برده گرفتن نیست، بلکه به معنای انتخاب شریک در زندگی و یار و مونس و غمخوار گرفتن است.باید به خواسته‌های درونی و آرزوهای او نیز توجه داشته باشد.چنان نیست که مرد مالک مطلق زن باشد. زن نیز حقوقی بر گردن شوهر دارد.

3. تلاش در راه رفاه خانواده:

افراد خانواده براي تأمين زندگي همراه با رفاه نسبي، به سخاوت مرد نياز دارند، چنانچه از اين ناحيه در تنگنا قرار بگيرند لطمه‌های روحي و جسمي فراواني به آنان وارد خواهد شد. توسعه بر خانواده به معناي اسراف و تبذير در امور زندگي نيست، بلكه به معناي بخل نورزيدن و سعي در ايجاد رفاه مناسب براي خانواده، متناسب با امكانات اقتصادي مرد است. امام رضا‌(ع) می‌فرماید: شايسته است كه مرد بر خانواده خودش توسعه دهد تا آرزوي مرگ او را نكنند.

خداوند رزاق و رحیم در قرآن کریم می‌فرمایند:

«و أنکحوا الایامی منکم... إن یکونوا فقراء یُغنهم الله من فضله والله واسعٌ علیمٌ؛ مردان و زنان بی‌همسر خود را همسر دهید،...اگر فقیر و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بی‌نیاز می‌سازد، خداوند گشایش دهنده و آگاه است».

پیامبر اکرم‌(ص) می‌فرماید: «مَن أَکَلَ مِن کدَّ یدِهِ، نظَرَاللهُ إلیهِ بالرَّحمهِ ثُمَّ لا یُعَذِّبُهُ اَبداً؛ کسی که از دسترنج خود روزی بخورد، خداوند با دیده رحمت به او می‌نگرد و او را عذاب نمی‌کند».

امام صادق‌(ع) فرمود: مرد باید در برنامه خانه و خانواده سه چیز را بر خود تحمیل کند، هر چند خلاف میلش باشد: خوش‌رفتاری، توسعه در معاش بدون اسراف، و غیرت ناموسی.

 امام سجاد‌(ع) فرمود: هر که بر خانواده‌اش بیشتر توسعه دهد، حضرت حق از او خوشنودتر است. پیامبر‌(ص) فرمود: آنچه را مسلمان به خاطر خدا برای همسرش می‌خرد ثواب صدقه دارد.

پیامبر‌(ص) فرمود: کسی که به بازار می‌رود و برای عیالش تحفه می‌خرد، مانند کسی است که در خانه مستمندان صدقه می‌برد، او باید تحفه خریده شده را وقتی به خانه برد ابتدا به دخترانش بدهد، زیرا هرکس دخترش را خوشحال کند چنان است که بنده‌ای از نسل اسماعیل آزاد کرده، و هرکس دیده پسرش را با بردن تحفه روشن کند، گویا از ترس خدا اشک ریخته، و کسی که از ترس خدا گریه کند خداوند او را وارد بهشت‌های پرنعمت کن. رسول خدا از اینکه مرد سیر باشد و همسرش گرسنه نهی فرمود.

پیامبر اکرم‌(ص) می‌فرمایند:

«بی هسرانتان را همسر دهید، زیرا خداوند در پرتو ازدواج، اخلاق آنان را نیکو می‌گرداند و رزق و توان مالی آن‌ها را وسعت می‌دهد، و بر مروت و ارزش‌های انسانی‌شان می‌افزاید».

امیرمؤمنان علی‌(ع) می فرمایند: «خداوند متعال روزی همه را تضمین کرده و قوت آنان را معین ساخته ... هر کس زنده باشد، روزی‌اش بر اوست و هر کس بمیرد، بازگشتش به‌سوی اوست...».

امام رضا‌(ع) در رابطه‌ی با تلاش مرد در راه رفاه خانواده می‌فرمایند:

«کسی که از راه حلال برای رفاه خانواده‌اش تلاش می‌کند، همانند مجاهدی است که در راه خدا جهاد می‌کند».

با توجه به دستور الهی و کلام نورانی معصومین‌(ع) باید به این نکته دقت داشت که نفقه‌ی زن بر شوهر واجب است، یعنی قانوناً و شرعاً مرد موظف است کلیه‌ی مخارج خانواده از قبیل خوراک، پوشاک، مسکن، دارو و درمان و...را تأمین نماید و در صورت امتناع یا کوتاهی ایشان، شرعاً و قانوناً مورد بازخواست قرار خواهد گرفت.

بنابراین مرد خردمند و آینده‌نگر و با تدبیر، حساب دخل وخرج خانواده را به طور دقیق می‌کند. اشیاء و لوازم زندگی را نسبت به لزوم و احتیاج درجه بندی می‌کند. حوائج ضروری زندگی مانند خوراک و پوشاک را بر سایر چیزها مقدم می‌دارد .و در کار و شغلش، کمال جدیت و تلاش را دارد و مقداری از درآمدش را برای حوادث ناگهانی روزگار از قبیل بیماری و... کنار می‌گذارد.در کار وزندگی‌اش اعتدال و قناعت را در نظر دارد و از هر گونه اسراف و تبذیر خود داری می‌کند.و همه‌ی سعی و تلاشش این است که با توکل بر خدا، از راه حلال و در حد توان و اعتدال، وضع اقتصادی خانواده را بهتر کند.

4. تعلیم و تربیت همسر:

پیامبر اکرم‌(ص) می‌فرمایند: «به زنان بافندگی و سوره‌ی نور را بیاموزید».

و در جای دیگر می‌فرمایند: «پیش از آنکه زنان (همسران) به زشتی فرمانتان دهند، شما آنان را به کار نیک نصیحت کنید».

و در رابطه با روش تعلیم و تربیت، امام علی‌(ع) می‌فرمایند: «گناهکار را با خوش رفتاری‌ات اصلاح کن و با خوش گفتاری‌ات به راه خیر راهنمایی کن».

و در جای دیگر حضرت می‌فرمایند: «کیفر خردمندان اشاره گویی و کیفر نادانان صراحت گویی است».

5. هدیه و سوغات سفر:

پیامبر بزرگ اسلام‌(ص) می‌فرمایند: «هرگاه مردی به سفر رود، هنگامی که نزد خانواده اش می‌آید، باید (به اندازه ای که توانایی دارد) هدیه و چیز تازه و مطبوعی برای آن‌ها بیاورد...».

6. تعاون و همکاری در امور خانواده:

امام باقر‌(ع) می‌فرمایند: «حضرت فاطمه(س) کارهای منزل را با حضرت علی‌(ع) این‌گونه تقسیم کرد که:خمیر کردن آرد، نان پختن، تمیز کردن و جارو زدن خانه، به عهده‌ی فاطمه(س) باشد و کارهای بیرون منزل از قبیل، جمع آوری هیزم و تهیه مواد اولیه غذایی و... را علی‌(ع) انجام دهد».

امام صادق‌(ع) می‌فرمایند: «این تقسیم کار با رهنمود رسول خدا‌(ص) انجام گرفت. آنگاه که رسول خدا‌(ص) فرمود:کارهای داخل منزل را فاطمه‌(ع) و کارهای بیرون منزل را علی‌(ع)  انجام دهد».

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 25 شهریور 1395 ساعت 17:26
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما